Ahıçka (Ahıska)

Seyahatnâme’de Ahıçka (Ahıska)

Bir yalçın kale üzere ( ---) şeklinde bir taş yapı sanki Ferhad işi bir ferah verici bir kaledir. Fırdolayı çevresinin büyüklüğü (---) adımdır. Ve iki kapısı vardır.

Kale içinde tamamı bin yüz kadar bağsız ve bahçesiz temiz toprak ile örtülü hanelerdir. Surunun bir kapısı doğu tarafına açılır ve bir kapısı batı tarafına açılır.

Hepsi hepsi 28 mihraptır. (---) hutbe okunur.

Evvela yukarı kalede I. Selim Han Camii: Eski yapı bir mabet olup toprak ve cibis (kireç taşı) ile örtülüdür. Bu şehir içinde kurşunlu imaret yoktur. Ve bu hoş camiin minaresi yıkılmıştır.

Künbetoğlu Camii de temiz toprak ile örtülü minaresiz camidir. Ve aşağı kalede

Halil Ağa Camii: Eski yapı, kalabalık cemaate sahip, ferahlık verici ve iç açıcı bir camidir.

Vilayet halkı Ehl-i Sünnet ve'l-cemaat mü'min ve muvahhid kişiler olduğundan beş vakitten başka her camide Kur' an dersi ve çeşit dini ilimler okutulur. (---) (---)

Bunlardan başka mahalle mescitleridir. Özel medresesi, darülhadisi ve darülkurrası yoktur. Ancak her camide müdenisler nice çeşit ilimlere ait ders okuturlar. Zira ilim öğrenmek isteyenleri çoktur.

Ve kaleden taşra varoş da gayet mamurdur. Tamamı (---) adet bakımlı evlerdir.

Tamamı (---) adet hamamdır. Kale hamamı ufak tefektir. Doğu tarafına bakar kale kapısından dışardaki hamamın suyu, havası ve yapısı güzeldir. Gürcü genç tellakları güzel ve beğenilir. (---) (---) (---) (---) (---)

Hepsi (---) adet tüccar hanlarıdır. Evvela Deli Mehmed Ağa Hanı ve Ekmekçi İsa Ağaoğlu Hanı ( ---) ( ---) ( ---) ( ---)

Ve muazzam sarayları vardır. Evvela (---) (---) (---) (---) ( ---) ( ---) ( ---) ( ---) ( ---) ( ---)

Gerçi bağları yoktur, ama yer yer bahçeleri çoktur. Meyvesi (---) (---) gelir, ama toprakları geniş, verimli, düzenli bostanları çok, hayrat ve bereketleri bol, nimetleri pek çok, pınarları ve ırmakları akar. Saf ve temiz suları Oda dağlarından beri gelip bu şehrin ekili topraklarını sulayıp Argun Kalesi'ne doğru gidip oradan Küsaht Kalesi yakınında Aras Nehri'ne katılır.

Bu kaleden taşra varoşa hendek üzerinden köprü ile geçilir ve taşra varoşun dört tarafında suru yoktur. Bütün çarşı pazar bu varaştadır ki üç yüz kadar dükkançelerdir. Ancak kargir yapı bedesteni yoktur.

Suyu ve havası sert olduğundan halkı düzgün vücutlu, cesur ve namlı kulu vardır. Özellikle vilayetin valisi Vezir Sefer Paşa Gürcü asıllı bir yiğit, hünerli kumandan, meydan merdi ve Osmanoğlu veziridir. Kethüdası Derviş Ağa yine Gürcü asıllı, kerem sahibi er kişi idi. Seyfi Ağa ve (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) ( ---) hanedan sahipleri hünerli mert kişilerdir.

Kudret ılıcalarının anlatılması:

................ (1 satır boş) ................ [322a]

Bu Ahıska'dan Revan doğu tarafına altı konaktır. İkisinin arasında Kars Kalesi vardır. Ve Ahıska'dan Tiflis Kalesi'ne beş menzil doğu yönü ve kuzey tarafı arasına gider: Ve Gence Kalesi beş menzil doğu tarafına gider. Ve Gürcistan'ın (---) kalesi kuzey tarafına (---) günde gider. Bu Ahıska Kalesi ortada kalıp Çıldır ovasına kurulmuş bir bakımlı ve şenlikli Gürcistan kalesidir.