Beykoz

Seyahatnâme’de Beykoz

Bir büyük limanın kıyısında 800 haneli, bağ ve bahçeli, mamur ve süslü kasabadır. (---) camii (---) yapısıdır. (---) mescidi, hamamı, sıbyan mektebi ve çarşısı vardır. Çarşı pazarı yüksek ağaçlarla süslenmiştir. Bütün halkı bağcı, odun çeken ve balık avcılarıdır. Gerçi Üsküdar mevleviyeti hükmündedir, Osmanlı padişahlarının müneccimbaşılarına meşruta 150 akçe payesiyle kazadır. Sultaniye Bahçesi ustası bostancıbaşı hakimdir. Suyu ve havası tatlı şirin bir şehirdir. İskelesi önünde deniz içinde,

Kılıçbalığı dalyanı vasıfları: Denizde beş altı gemi direklerini birbirlerine bağlayıp denize dikmişlerdir. Ta en tepesinde bir adam gözcülük edip direğin tepesindeki kadehinde durur. Karadeniz dalgalarından kurtulan kılıçbalığı bu limana girip yüzerken gemi direğinin tepesindeki adam elindeki taşı, denize kılıçbalıklarının arkasına atar. Taş denize "tum" diye düşünce zavallı balıklar limana doğru selamettir diye kaçarken denizi çevirmiş ağların ağzından içeri girince [139b] gözcü herif direk başından "Ala" diye bağırır. Bütün avcılar balık ağının ağzını kapatır. Sonra içeride kalan kılıçbalıklarına kayıklar ile varıp mızrak ve tokmaklar ile vurup avlarlar. Fakat kılıçbalığı, taşıdığı silahına değmez tembel bir balıktır. Bir kulaç kadar uzun burnunda Dahhak'ın kılıcına benzeyen kılıcı ağ deliğine girince asla hareket edemez. Lakin eti sarmısaklı ve sirkeli tarator ile pişirilirse gayet nefis yemek olur. Bu dalyan, balık emini üzerine 70 yük akçe iltizamdır. Bu Beykoz İskelesi'nden içeri 1.000 adım uzakta,

Tokat Bahçesi: Fatih Mehmed Han burada avda iken Makbul Mahmud Paşa'nın Tokat Kalesi'ni fethettiği haberi gelince sevincinden,

"Tez şu mahalde bir bahçe yapılıp ismine Tokat Bahçesi desinler. Avlanan vahşi hayvanları saklamak için etraflarına bir tokat çiti gibi çitler çekilsin" diye ferman edince tek katlı bir köşk, büyük bir havuz ve büyük bir şadırvan yapmışlar ki hala adam boynu gibi havaya fırlayıp yüksek kubbedeki altın tasa vurur. Böyle büyük bir köşktür. Bahçe ustası ve 100 adet bostancı askerleri vardır. Bir ormanistan içinde dağa benzer bir vadidir. Bir hamamı birçok avluları vardır. Padişahlar sürgün avı edip bütün hayvanları burada Tokat'a tıkıp seyrederler. Ekseriya Sultan IV. Murad Efendimiz bu güzel yerden hoşlandığından burada eğlenirdi. Burada bir yeşillik yerde cirit attıkları nişanı taşındaki tarihtir:

...................... (1 satırlık yer boş) .........................