Birgaz (Burgaz) (Lüleburgaz)

Seyahatnâme’de Birgaz (Burgaz) (Lüleburgaz)

İsimlendirilmesinin sebebi: Rum dilinde kalelere "pirgaz" derler. O isim ile isimlendirilmiş güzel bir kale idi. ( ---) İdrivne kralı yapıp Yanko oğlu Aline Kral'a hibe eyledi. O kadar mamur oldu ki Aline Kral İstanbul'da Tekfur Sarayı'nda sakin olurdu. Gizlice bu Burgaz'da kışlayıp bahar günlerinde Istıranca Dağı'na yaylağa çıkardı. Bu Burgaz böyle büyük bir şehir idi. Hala yapılarının kalıntıları bellidir. Genellikle bu şehri II. Selim Han'ın Sokollu Mehmed Paşa'sı imar ettiğinde yapılarını yıkıp Burgaz şehrini imar etti, ama ilk fatihi 720 [Ü20] tarihinde Gazi Hudavendigar'dır. Feth etmede zorluk çekip,

"Bre gaziler şu Burgaz'ı feth edip yıkalım" deyip fetihten sonra temelinden yıkmıştır. Nice yüz yerde yapılanın kalıntıları bellidir.

Hala Kırkkilise sancağı toprağında ayrılmış ve vergilerden kurtulmuş Sokollu Mehmed Paşa evkafıdır. 200 atlı ile mütevellisi hakimdir. Ve şer’i hakimi 150 akçe kazadır. Ve nahiyesi (---) adet köylerdir.

Şehri bir düz geniş ova içinde 700 haneli, bağlı, bahçeli ve tamamen kırmızı kiremit örtülü taltlı üstlü kargir bakımlı binalı evlerdir.

Ve tamamı altı mahalle ve beş mihraptır; üçünde cuma namazı kılınır.

…

Bir medrese ve bir imareti var, ay ve yıl sabahları ve akşamları, zengine ve yoksula, gençlere ve yaşlılara iki öğün gelen giden yolculara birer sahan çorba, birer ekmek parçası, her ocağa birer zeytinyağı ve her at başına birer yem verilir, sabah akşam nimeti bol bol dağıtılır. İster Müslüman ve ister gayrimüslim olsun her cuma gecesi birer sini pilav, yahni, zerde ve çorbası devamlı verilir. Dünyanın sonuna kadar devamlı ola, amin ya Mu'in.

Ve yedi adet sıbyan mektebi vardır.

Ve bir acaip aydınlık yapı hoş havalı hamamı vardır.

Ve tamamı 300 adet çarşı pazardır ama bedesteni yoktur. Ancak her kıymetli şey bolca bulunur.

Ve bu şehirde kiraz mevsiminde panayır pazarı durur. Rum, Arap ve Acem'de Burgaz'ın sığır pazarı meşhurdur ki kırk gün kırk gece çok canlı muhabbet pazarı olup öyle alış satışlar olur ki yük bozulup düzülüp sevinç ve şenlikler, eğlence ve alemler olur. Ergene Nehri kenarında ta Sokollu Mehmed Paşa Köprüsü'ne varıncaya kadar şehir tarafında bin adetten fazla ufak tefek sazdan kamıştan ve derme çatma kulübelerden dükkanlar vardır. Zengin bezirganlar için kargir dükkanlar da vardır ama azdır.

Bu pazarbaşındaki dokuz göz büyük köprüdür ki Koca Mimar Sinan yapısıdır. 70 adet büyük köprü yapmıştır, biri de bu sanatlı köprüdür. Adı geçen sultan pazarından elde edilen hac-ı pazarı (pazar vergisini) mütevelli toplayıp bütün vakıftan geçinen fakirIere ve diğer gerekli olan yerlere sarf eder.

Bu şehrin suyu ve havası gayet tatlıdır. Bağ ve bahçesi bakımlıdır. Koyunu, kuzusu ve tereyağısı meşhurdur. Sokollu Paşa duasıyla şenlikli, halkı zengin ve mutludur.