Çağa Gölü

Seyahatnâme’de Çağa Gölü

Fırdolayı çevresi 6 mil kuşatır bir göldür, ama bunda olan özellikli ve lezzetli balıkların Sapanca Gölünde ve İznik Gölünde olmak ihtimali yoktur. Özellikle sazan balığı, beğ balığı ve çağa balığı gayet lezzetli balıklardır. Zira bu gölde [26b] eğir kökü hasıl olur. O otlardan bütün balıklar otlayıp eti gayet lezzetli olur. Balık kokusunda değildir, Allah’ın emriyle misk gibi kokar. Bir insan ne kadar balık yese kesinlikle hararet ve ağırlık vermez, gayet besleyicidir ve sindirimi kolaydır.

Eğirin özelliği: Bu gölde Allah'ın emriyle o kadar eğir olur ki bütün halkı gölden eğir kökü çıkarıp iplere dizip vilâyet vilâyet gönderirler. "Eğir ye de geğir" demişler. Gayetle sindirimi hızlandırır. Gerçi Azak Kalesi dibinde Ten Nehri'nde, Kanije Kalesi gölünde ve İstanbul Kâğıthane Nehrinde eğir kökü olur, ama bu Çağa'nın eğiri Rum, Arap ve Acem’de beğenilir. Onun için Çağa Gölü balığı da meşhurdur. Kısacası bu Çağa Kazasının dağlarında bağları, keresteleri, tahtaları ve diğer eşyalardan kırk tür ürünleriyle beğenilen mamur bir nahiyedir.

-----------------------------------------------------------------

Dört tarafı 47 pare köyler ile çevrili bakımlı ve şenlikli abıhayattan nişan verir bir göldür. Büyüklüğü fırdolayı 11 mildir. İçinde adası yoktur. Derinliği 20 kulaçdır. Tatlı su olduğundan etrafında olan köylerin halkı tamamen bu göl kenarında çamaşırlarını yıkarlar, asla sabun sürmeden üç kere bir gömleği yıkasalar beyaz pamuk gülü gibi olur.

Gölün beğenilenleri: Yedi çeşit balıkları olur ki her biri beşer onar okka turna, sazan, yılan ve alabalığının her türlüsü olur ki asla balık kokusu olmaz ve ne kadar yense asla ağırlık vermeyip yangınlık ve kuruluk vermez. Gayet besleyicidir ve eti gayet tazedir. Zira balıklar, bu gölde yetişen eğirotu kökünü yerler.

Eğirin özelliği: Cenab-ı Bari bu gölde o kadar eğir kökü yaratmış ki bütün Çağa halkı eğir köklerini mevsiminde su içinden toplayıp iplere dizerler. Başka tüccarları vardır, bütün memleketlere yük yük götürüp ticaret ederler, gayet yararlıdır. Bir adam yellenmeye ve mide rahatsızlığına yakalansa bu Çağa eğirinden yemekten önce açken bir dank (bir dirhemin altıda biri) miktarı kullansa midesi ve karnında olan yeli komaz. Yemek iştahını kabartıp görme kuvvetini artırır ve midesini düzeltir. Zira "Eğir ye de geğir" demişler. Gerçi Osmanlı devletinde Azak eğiri ve Kanije eğiri meşhurdur ama bu Çağa Gölü eğiri kadar hoş, böyle hazını kolaylaştıran eğir olmaz.