Cami-i Nur (Ulu Camii)

Seyahatnâme’de Cami-i Nur (Ulu Camii)

Bunlardan mükellef, süslü ve aydınlık, sanatlı ve gönül açan yapı İbrahim Halife'nin Cami-i Nur'u Tanrı hakkı için nur desen nurdur, hatta nur üstüne nurdur. Bazı yerlerinde "Allah, göklerin ve yerin nurudur. Onun nurunun temsili..." [Kur'ân, Nûr, 35] âyeti övgüsünde yazılmıştır. Gerçekten de Nur Camii'dir, övgüsünde dil susar. Boyu 200 ayaktır. Kıble kapısından mihraba kadar 100 ayaktır.

Cami içi toplam 16 somaki ham mermer ve uzun mermer sütunlar üzerinde kemer üzere toloz kubbelerdir. Camiin iç duvarları baştan başa iki adam boyu çeşit çeşit kudret eliyle nakışlı ebrî mermer ve somakilerle kaplanmış ki ibret gözü kamaşır, öyle seyirlik camidir.

Mihrap ve minberinde mermer ustasının hayal işi güzel marifetleri İslâm diyarında bir camide olmadığından başka yeryüzünde de benzersizdir. Müezzin mahfili küçük sütunlar üzere öyle bir şebeke mermer köşktür ki övgüye ihtiyacı olmayan dünya süsü bir Bilâl makamıdır. Çeşit çeşit değerli halılarla döşenmiştir.

Kubbeleri türlü türlü necef, moran ve billur kandiller ile süslenmiş ve nice bir büyüleyici avizelerle bezenmiş bir nurlu camidir. Dış avlusu etrafında elvan elvan, ayak üstünde endamlı civanlar gibi beyaz mermer sütunlar üzeri kubbelerle süslenmiştir. Her kubbe üzerinde birer alem vardır.

Bu avlunun ortasında dört tarafı parmaklık içinde bir gül ü gülistan, menekşe ve reyhan içinde Kaffah hazretleri medfunlardır. Bu camide onların ruhaniyetlerinden yardım talep olunur.

Dört tarafındaki olan haremde öyle sanatlı ufak mermer döşelidir ki parlak ayna gibidir. İnsanın yüz rengi belli olur. (—) (—) (—) üzere kemer altında bir daire içinde beyaz mermer üzere, "Kul külli ya'melü alâ şâkiletih" [Kur'ân, İsrâ, 84] âyet-i kerimesi yazılmıştır. Kapının üst eşiği üzere iki kıta kitabe içinde hüsn-i hat ile böyle yazılmıştır. Tarih:

"Allâhu'l-Melikü'l-kadîr ez-za'îf el-fakîr İbrahim bin Perî bin Halîl bin Davud bin İbrahim bin (— ) (— ) (— ) tis'a mie'' yazılıdır. Kısacası ziyarete değer Tanrı nuru camidir.