Çarbağ

Seyahatnâme’de Çarbağ

Sonra 1076 Zilkadesinin birinde [5 Mayıs 1666] tertemiz İslâm toprağı olan Dağıstan padişahı sınırına ayak basıp Terek Nehri kenarıyla doğu tarafa 15 saat gidip,

Söyünç Nehri: Gürcistan'ın Açıkbaş diyarından gelip Terek'e gider.

Hamd olsun doğru dürüst İslâm diyarına ayak bastık. Bize Dağıstan ümmet-i Muhammed [161b] askerinden 10 bin adet Müslüman asker karşılamaya gelip Dağıstan Padişahı Sultan Mahmud Şamhal Şah'tan nice bin çeşit hediyeler, yiyecek ve içecekler geldi. Han'a bir çeşit ikram, izzet, saygı ve ihtiramlar ettiler ki anlatılmaz. Hatta Han'ın ayakları dibinde 200 adet koyun kurban edip fukaralara dağıtıp sevinç gösterileri ve şenlikler ettiler. Buradan doğu tarafına,

Dağıstan Vilâyeti'nde kâh doğuya ve kâh batıya gittiğimiz kale ve şehirleri bildirir

Bu vilâyette köylere Çerkezistan gibi kabak demezler, kend derler. (— ) (— ) (— ) ve şehir ve kaal derler. Bu diyar öyle güvenlidir ki bir kadın, bir güzel genç kız, bir sevimli oğlan, cevahir, yakut ve kıymetli mallarıyla bir şehirden bir şehre dağlar ve beller içinde tek başına gider, asla bir kimse o kadının yanma varıp baş kaldırıp yüzüne bakmaya kâdir değildir. Vilâyetin bütün halkı mümin, muvahhid, tevhid ehli, Şafiî mezhepli kimselerdir. Hiçbir zaman haram yemezler ve haram ipek giymezler. Bizler de bu ülkede (— ) saat doğu tarafa nice yüz mamur köyeri geçerek,

Çaksay Nehri: Gürcistan dağlarından çıkıp Terek Nehri'ne gider. Bu nehir kenarında,

Kumuk kavmi bu şehre Çarbak derler. Lezgi kavmi Çarbak derler. 986 [1578] tarihinde Özdemiroğlu Çerkez Osman Paşa Gürcü elinden alıp şehri ve kalesini harap edip toprağını Dağıstan padişahına verir, ama bir büyük ve mamur şehir imiş.

Onu geçip 5 saat doğuya gidip sarp ağaçlık dağları geçip bu mahalde Şamhal Şah tarafından Han hazretlerinin yine karşılanmasına 10 bin adet seçkin asker karşı çıkıp büyük alay ile gidip,