Cezeri Kasım Paşa Camii (Church of St. Dimitrios)

Seyahatnâme’de Cezeri Kasım Paşa Camii (Church of St. Dimitrios)

Bu da kurşun örtülü servi ağaçlarından harpüşte tahta yüksek kubbedir, ama bunun da kurşunu gayet sanatlı örtülüdür. Bu camiin kıble kapısından mihraba kadar boyu 220 ayak ve eni 150 ayaktır. İçinde toplam küçük büyük 150 adet somakiler ve beyaz mermer sütunlar vardır ki bir biri üzere bazı kemerlerde küçük sütunlar vardır, zira bu cami iki kat yapılmıştır. Ve cami içindeki döşeme mermerlerinin boyu ve eni beşer ve altışar arşın beyaz cilalı mermerlerdir. Her biri birer haliçe kadar büyük 4 köşe mermerlerdir.

Bütün duvarları iri somaki mermerler ile bir acayip ve garip tarzda kaplanmıştır. Acayip ve garip seyirlik duvarlardır ki her taşı aşıklara seyredecek ibretlik bukalemun nakışlıdır.

Bu cami içinde bir abıhayat kuyusu var. Sıtmalı adam içse istifra eder, suyunda yıkansa Allah'ın izniyle ateşli hummaya tutulmuşsa da kurtulur. Gayet faydalı sudur. Kısacası, bu camiin övgüsünde de kalemler hareketsizdir.

Bu camiin kıble kapısının iç yüzünde sol tarafında bir adam boyu yukarıda bir beyaz mermer sanduka var, içinde Kasım günü dedikleri Kasım gömülüdür diye Rum tarihlerinde yazılıdır. Hatta hakir [226b] Alman kralı imparator çasar bu Kasım Paşa hakkındaki mermer sandukayı sordu. Hakir de gördüm ve ziyaret ettim deyince tüm vezirleri, irşekleri, goroflan, başpapazı ve tercümanbaşı olan meykeli hepsi "Nasıl gördün?" Dediler.

"İşte 4 köşe bir beyaz mermer sanduka üzere Yunanca 30 satır yazı yazılmış durup başka hizmetçileri var, silip süpürüp gözetirler" dediğimde kral ve tüm musahipleri hoşlanıp "Doğru görmüşsün" diye beğenip bütün kafirler çasar ile ayağa kalkıp Kasım günü sahibi ruhu için batıl törenleri üzere İncil'den nice şeyler okuyup yine oturdular. Yani bu camiin ta Alman diyarında namı olup itibar ederler.

Bu Kasım Paşa Camii'nin dış avlusu küçüktür, ama bunda da yekpare beyaz mermerden bir beyaz şadırvan havuzu var ki içine 40-50 adam sığar. Bu şadırvan üzerinde yüksek bir kubbesi var. 8 adet nazik ince beyaz mermer sütunlar üzerinde ibretlik bir cam kubbedir. Bu camiin de kıble kapısının üzerinde bulunan sanatlı tarihi budur:

Daru hayratı Habibillahı Rabbi'l-alemin,
Han Sultan Bayezid ahya li-ecli'l-müslimin,
Unzuru ya ma 'şere'l-ibdd ila tarihihi,
Va 'budu bi 'l-ilmi hakkan ni 'me ecru 'l-abidzn. Sene 898 [1493].