Dehlek (Dahlak Kebir)

Seyahatnâme’de Dehlek (Dahlak Kebir)

Melik Necaş'ın tahtı imiş. Bunu da ilk defa Hazret-i Risaletpenah zamanında Hazret-i Osman 100 parça gemiyle Cidde'den gelip fethetmiştir. Sonra Melik Necaş istila edip, sonra II. Selim asrında Çerkez Özdemir Paşa eliyle fethedilmiştir. Habeş Eyaleti'nde kaymakamlıktır. 10 mil kuşatır geniş bir adadır ve karaya yakındır, ancak bir top menzili uzaklıktadır. Bu adada inci çıkar. Daha önce ufak tefek kalesi varmış, yıkılmış olup yer yer kalıntıları bellidir. Ve 150 akçe şerif kazadır, ancak uzak mesafe olduğundan Habeş paşalarının imamlarına ihsan olunur.

Bu şehir içinde 600 hane vardır, temelleri yansına dek taştır, ondan yukarısı çalaştır ve üstleri tamamen toprak ve şaştır. Birkaç dükkanları, mahzenleri, 1 camii ve mescitleri vardır. Ancak evleri dardır. Bağ ve bahçeleri yoktur. İskele başında kaymakam sarayı gümrükhanedir. Ve 40-50 kadar mahzenler vardır, bütün tüccarların mallarıyla dopdoludur. Bunlardan başka yapı cinsi bir şey yoktur.

Her hanede yağmurdan su toplanması için birer su sarnıçları vardır. O şiddetli sıcakta suları buz parçasıdır. Yetecek kadar suları vardır, bazı kimseler fazla sularını gemicilere satarlar. Bunun da suyu ve havası gayet hoştur. Esmer tenli mahbub ve mahbubesi çoktur. Bu adada bazı yerlerde darı ekerler. Bostanları da vardır ve keçileri gayet çoktur

Acayiplik: Bu adanın tüm keçileri inci sedefi içinden çıkan lakoz eti yerler. Diri balığı ve tuzlanmış salamura balığı da yerler. Bir tuhaf suratlı, gülünç, köse keçilerdir. Etlerinde misk ve ham amber gibi güzel koku olur.

Bu adayı Hazret-i Osman fethedince burada nice bin Muhacir, Ensar, Soffa erbabı ve sahabe defnedilmiştir, ama türbeleri ve işaretleri yoktur. İsimleri ve tarihleri olmadığından yazılmadı.