Dıraç (Durres)

Seyahatnâme’de Dıraç (Durres)

Eski zamanda aydınlatan dolunay gibi şaşaa verir parlak bir kale imiş. Latin tarihçilerine göre bu kale Yunan Rumu yapısı olup sonra İspanya eline girmiştir. Daha sonra bir hile ile Bundukani Venedik eline girip ondan (---) tarihinde Gazi Fatih Mehmed Han İskenderiye, Ülgün, Bar ve Leş kalelerini fethettiğinde Mahmud Paşa bu Dıraç Kalesi'ni da zorla Bundukani Venedik elinden fethetmiştir. Daha sonra Frenk kafirleri yine bu kaleyi istila etti. Sonra Bayezid Han tahta çıkınca (---) tarihinde yine bu kale fetholup hala Süleyman Han yazımı üzere Elbasan toprağında voyvodalıktır. Ve 150 akçe payesiyle şerif [363a] kazadır.

Nahiyesi (---) adet köy olup hala hass-ı hümayun yönetimidir ki 30 yük akçe iltizam ile başka emini var, 200 adamıyla yönetir, zira Elbasan'ın ve başka vilayetlerin büyük iskelesidir. Venedik Körfezi içidir ve Elbasan'ın şahrah güvenli yoludur. Daima araba işlediğinden tüm bezirganların gemileri buraya yanaşırlar. Ve büyük tuz madeni vardır ki başka mukataadır. Bütün Rumeli'ye ve tüm Frengistan'a arabalar ve gemilerle tuz bundan gider. Gayet lezzetli tuzlası vardır ki iskele başında dağlar gibi tuzlar yığılıdır.

Dıraç Kalesi'nin özelliği: Bir düz tuz ovasının deniz kıyısında Venedik Körfezi'nden küçük bir körfezcik daha 70-80 mil içeridir, onun kenarında 4 köye büyük bir kale imiş. Zamanla nice devletten devlete geçip korunması mümkün olmadığından gözden düşüp viran olmuştur. Ama çepçevre büyüklüğü 5 bin adımdır. Zaman geçmesiyle içinde adam az kalıp kefere isyanından onların da kalmaya güçleri olmadığından (---) tarihinde Bayezid Han-ı Veli asrında bu kalenin kıble yönünde bir köşesini bölüp 4 köşe bir küçük kale yapmışlar ki büyüklüğü 800 adımdır.

Ve 2 kapısı var. Biri doğu yönüne bakar Elbasan Kapısı'dır, biri batı yönüne açık, deniz kıyısında emin İskele Kapısı'dır. İçinde 150 adet alçacık yapılı ve kiremitli evler vardır.

Çarşı pazarı, han ve hamamları yoktur. Ancak 1 camii, kiremitli ve kargir minareli Bayezid-i Veli Camii'dir. Bağları bahçeleri o kadar yoktur, zira alçak, tuzlu, çorak yerlerdir. Dizdarı ve 150 kadar neferleri ulufelerini eminden alırlar. 150 akçe kazadır. Bazen Elbasan kazasına katarlar. Sipah kethüdayeri ve yeniçeri serdarı tamamen Elbasan'dadır. Ve 11 adet küçük topları var.

.................. (1,5 satır boş) ...................

Kısacası acayip eminliktir ama o kadar mamur şehir değildir.