Eğri Dere (Eğri Palanka)

Seyahatnâme’de Eğri Dere (Eğri Palanka)

1043 [1633/4] tarihinde Sultan IV. Murad Han vezirlerinden Bayram Paşa yeniden yapmıştır. Bir korkulu, tehlikeli, eğri büğrü ve pusu yerli dere olduğundan haydut kâfirinden asla geçilmeyip dağlarında demir madenleri işlemez kalıp merhum Bayram Paşa bu kaleyi bir dere içinde (—) nehri kenarında dört köşe sert taşlar ile güzel bir kale yapmıştır. Büyüklüğü tam 800 adımdır. Kıble tarafına bir kapılı, cebehane ve tahıl ambarlı, 10 adet şahî toplu, iki yüz neferatlı ve dizdarlı bir küçük kaledir, ama duvarları gayet yüksektir. Kesme kaya hendeği var ve hisar içinde 50 hanesi, bir camii ve mehterhane kulesi var. Her gece nöbet çalınıp gülbâng-ı Muhammedi çekilir gayet yüksektir.

Mütevellisi salb u siyaset (asma kesme) sahibi hâkimdir ki 150 adam ile iner ve biner, her türlü vergilerden muaf yönetimdir. Taşra varoşu 800 adet kiremitli, tahta ve saz örtülü mamur varoştur. Bir camii, 6 adet mescidi, bir büyük kervansaray ham, bir küçücük hamamı ve gelen gidenlere nimeti bol imareti var. Her gece hanın her ocak başına birer bakır sini yemeği, adam başına birer ekmeği ve at başına birer torba at yemi vakıf tarafından kâfir ve Müslüman herkese nimeti bol bol dağıtılır.

Yetecek kadar dükkânları vardır. Hepsinde demir âletleri işlenir, üstad demircileri vardır ve bunda da mîrî demir madeni işliği vardır. Bütün reaya ve berâyâsı demir cevheri çıkarırlar. Havası güzeldir, ama suları demir madenlerinden gelmek ile güzel ve beğenilir suyu yoktur. (—)