Eski Saray

Seyahatnâme’de Eski Saray

Yine Sultan Mehmed Han Gazi harem olması için İstanbul'un Karadeniz tarafına ve Galata halicine bakan yüksek havalı bir yerde Pozantin Kral yapısı eski bir kilise var idi ki dört tarafı sur gibi beden beden sağlam bir duvar idi. Bu kilisenin dört tarafı öyle yeşillik ve ağaçlık gölgelik idi ki Cenab-ı İzzet havada uçan ve yerde dolaşan çeşit çeşit kuş ve hayvanların her türlüsünü o ağaçlık içinde mevcut etmişti. O kilise içinde Pozantin ve Kostantin asrında 12.000 kıssis, rahip ve rahibe perhiz sahibi sapık törenli kafirler var idi.

Yapılış sebebi o idi ki Hz. İsa bağlılarından Havari Şemun İstanbul'a gelip o iç açıcı yerde ibadet edip bütün vahşi hayvanlar ile güzel geçinip o yaratıklara su vermek için yeri kazdı. O kazdığı yerden bir hayat suyu çıktı ki gerçekten [32b] hayat suyu olup bütün canlılar susuzluğunu giderdi. Sonra Şemun Halife o yerde küçük bir mabet, bir ibadethane yaptı.

Zaman geçtikten sonra Pozantin Kral o akar su üzere anılan büyük kiliseyi yaptı. Daha sonra Fatih o kiliseyi yıkıp yerine Eski Saray'ı 858 [1454] senesinde başlayıp 862 [1458] senesinde tamamladı. Burçsuz, bedensiz ve etrafı hendeksiz bir surdur, ama gayet sağlam yapılmıştır.

Bütün duvarları kurşun ile kaplıdır. O asırda fırdolayı büyüklüğü 12.000 arşın idi.

Dörtgen şekilli taş yapı binadır. Bir köşesi Sultan Bayezid Kazancıları köşesinden hi Miski Sabunu kapısına ulaşırdı. Oradan bir köşesi ta Dellak Mustafa Paşa Sarayı'nda son bulurdu. Oradan bir köşesi Küçükpazar seddi ve samıcı üzere karar bulmuş idi. Hala Yeniçeri Ağası Sarayı ve Siyavuş Paşa Sarayı yeri anılan Eski Saray yerinde idi.

Oradan bir köşesi ta Tahtakale üstündeki sedden geçip yine Kazancı tacirleri köşesine kadar büyük bir saray inşa edip içinde çeşit çeşit sofalar, harem hücreleri ve türlü türlü maksfıreler, havuz ve şadırvanlar inşa edip Keykavus mutfağı, hassa kileri ve 3.000 zülüfsüz baltacı hizmetçilerine pek çok odalar yapıldı. Bir ak ağa odası ve bir kara ağa odası yapıp hepsinin üzerine Darüssaade ağasını hakim edip bütün hasekiler ile Fransa kralının kızını da bu Eski Saray'a koyup haftada iki kere Yeni Saray'dan Eski Saray'a gelip o gece adalet ederdi.