Gavri (Kayıtbay) Kalesi

Seyahatnâme’de Gavri (Kayıtbay) Kalesi

Bu limanın ağzındaki kaleler kafir zamanında ufak tefek burçlar imiş. Zira o asırda Ayine-i İskender kale üzerine gelen düşman gemilerini ateş ile helak edermiş. O yüzden sağlam kaleye muhtaç değil imiş. 877 tarihinde yeniden Sultan Kayıtbay yapısıdır. İç kale burcu da onun inşasıdır. Bu kalelerin birer camii, su sarnıçları, kırkar ellişer nefer haneleri, mükellef ve mükemmel cebehanesi ve kırkar ellişer parça balyemez topları vardır.

Bu kalenin iç kalesinin tepesinde Sultan Kayıtbay'ın yüksek bir köşkü var ki sanki Havernak Köşkü'dür, görmeye değer bir kasırdır. Bir tarafında bir küçük kule gibi bir fener vardır. Dört tarafı camdır. Her gece gözcüler bu fener içinde oturup alev alev balık yağı yakarlar. Zira geceye kalan gemiler bu feneri görüp İskenderiyye'yi özlerler. Gece 100 mil yerden gözükür.

Selim Han İskenderiyye'yi fethedince bu kalenin taşrasından bir kat daha burç ve barulu sağlam bir set inşa etmiştir ki denize göğüs verip durur. Bütün uzun toplar bu varoştadır. Gerçekten de Selim Han seddidir. Bu kalenin çepçevre büyüklüğü 850 adımdır. Küçük büyük 100 parça topları vardır. Her top atıldığında yedi başlı ejder gibi gıjgırıp limanın dört tarafını muhafaza eder. 10 adet topları var ki benzeri meğer Kanije Kalesi'nde, Eğri'de, Budin'de ve Rodos Kalesi'nde ola, bunların hepsi kırkar okka demir gülle atar. Ve 10 parça şayka toplan içinde adam oturur, taş gülle atar, biri bir kere düşmen gemisine isabet etse, yeter. Bu toplar korkusundan limana giren kafir kalyonları itaat edip gümrük verir. Bu toplar olmasa böyle açık limana kafirler girip gümrük vermeden çıkardı. Sağlam kalelerdir. Bazı topların üstünde tarihleri "Süleyman Han" yazılmıştır.

Bu kale 3 kat kale olmuştur ve 3 kat demir kapıları var. Taşra kapısı lodosa nazırdır. Ve bu kale bir burun üzere vaki olmuştur. İki yanı deryadır, ancak bir dil gibi deryaya çıkmıştır. Tam 500 adım bir yoldur. İki tarafı kale duvarıdır. Beden bedendir. Bazı yerinde mazgal delikleri vardır. Ve 12 kuledir. Her kulede her gece birer bölükbaşı neferleriyle nöbet beklerler. Bu kale neferleri (---) adet kuldur. Kale dizdarı Mısır müteferrikalarından İbrahim Ağa, hanedan sahibi cesur ve yarar adamdır. Bu kaleye giden dilin iki yanı kale duvarı olan mahallin başka iki kat demir kapılan ve başka bekçileri var, kale neferinden başka misafir adam koymak ihtimalleri yoktur, vesselam.

Bu kaleden deniz kıyısı ile varoşa doğru gelirken 500 adımda Kız Kulesi adında büyük bir burçtur. Tamamen deniz içindedir. Başka dizdarı, neferleri vardır. Kalyon limanını korusun diye yapılmıştır. Cümle Asitane'ye gidecek siyah barutu Mısır'dan getirip burada saklarlar, mustahfızları vardır. Lodosa nazır bir demir kapısı vardır. İçinde nefer haneleri ve başka imaret yoktur. Çepçevre büyüklüğü 300 adımdır. Kapısı üzere tarihi "Sultan Çakmak binasıdır".