Gebze

Seyahatnâme’de Gebze

Eski zamanda büyük şehir imiş. 233 [847 / 8] tarihinde Bağdad'dan Harun Reşid, Cafer Seyyid Battal Gazi ile İstanbul'u kuşatmış, ancak barış yaparak İstanbul içinde Silivrikapı yakınında Kızlar Manastırı dedikleri yer ki hala ona Koca Mustafa Paşa Camii derler, eski mabettir, orada Harun Reşid bir kale yaparak içine 3.000 kul koyup her sene küffardan birer Mısır hazinesi altın almak şartıyla barış anlaşması yapmıştır. Yine Harun Bağdad'a doğru yola çıkıp Seyyid Battal Gazi Üsküdar'da muhafazacı kaldığı sene bu Gebze küffarları Battal Gazi askerlerinden birkaç adamı şehit ettikleri için Cafer Battal bu Gebze'yi yağmalayıp hanelerini harap, küffarlarını esir edip emirlik merkezi olan Malatya şehrine döner. Hala o harabelerden bu Gebze'de nice bin yapıların eserleri açık seçik bellidir.

Daha sonra zamanın geçmesiyle yine Kostantin kral büyük bir kale yapıp şehri imar eder. Daha sonra (---) tarihinde Çelebi Sultan Mehmed feth edip "Küffar gelip yerleşmesin" diye kalesini harap eder. Onun da yapılarının kalıntıları bellidir.

Cekbize (Gebze), "gel bize"den galattır. Ama üçüncü yapımı Ebülfeth Meğazi, yani Sultan Mehmed Han Gazi, İstanbul'u feth ettikden sonra imar olmuştu. Kocaeli sancağı toprağında 150 akçe kazadır ve Süleyman Han zamanında köprü sahibi Koca Mustafa Paşa büyük bir cami yaptığından onun evkafıdır. Mütevellisi hakimdir.

Yüksek bir dağın zirvesinde olmak ile denizden bir saat uzaklıkta bir susuz dağ başındadır. Toplam bin kadar bakımlı, bağlı ve bahçeli eski tarz evleri var.

…

Suyu, havası ve yapısı tatlı, aydınlık ve güzel bir hamamı vardır. Bu anlatılan yapıların tamamı baştan başa kurşun ile örtülü büyük hayratlardır. Bunlardan başka küçük ve büyük kırk bir hanı ve yüz seksen dükkanı vardır. Bütün bu güzel eserler Mimar Sinan işidir.

Çarşı içinde (---) camii sadece eski yapıdır. Bütün evleri kırmızı kiremit örtülüdür. Suları tamamen kuyulardandır. Dağ başında olduğundan havası hafif ve tatlıdır. Ama suyu güzel değildir.

Gebze'nin ziyaret yerleri: (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) ( ---).