Gölhisar (Jezero)

Seyahatnâme’de Gölhisar (Jezero)

İlk yapıcısı yine Engür kraldır. Daha sonra (—) senesinde Fatih Megazi, yani Sultan Mehmed Han Gazi feth edip yine küffâr Yayiçse'yi istilâ edince burada olan gaziler kaçıp bu kaleyi yere gelesi küffâr boş bulup zabt etti.

Sonra Süleyman Han asrında Gazi Hüsrev Bey bu kaleyi (—) tarihinde fethetti. Hâlâ Bosna Eyaleti'nde (—) toprağında (—) hâkimliktir ve Yayiçse nahiyesidir.

Kalesi bir çok derin göl içinde olduğu için Ervâm kavmi Gölhisar derler, ama Latince ismi (—) (—) Anılan göl içinde bir alçacık duvarlı dörtgen şekilli taş yapı güzel bir surdur. Bir tarafından zafer mümkün değil bir sarp ve sağlam kaledir ki bir şekilde yanına varılmaz. Ancak kuzey tarafa bakar bir küçücük demirli iki kat sağlam kapısı var. Ona da zemberekli asma köprü ile varılıp her gece nöbetçiler köprüyü makaralar ile çekip kaldırıp kapıya dayarlar. Kale bir ada içinde kalır. Bu göl yine Pileve Nehrinden biriken yapma göldür. Eğer istense gölün suyunu kesip kalenin karada kalması kolay iştir.

Hisar içinde avlusuz sık ve dar evleri var. Bazısı kiremitli ve bazıları tahta şindire örtülü evlerdir. Hisar içinde bir küçük Hünkâr Camii var ve köprü üzerinde hoş bir ahşap kasrı var. Dizdar ağa 70 adet neferleriyle Melek Ahmed Paşa'ya büyük bir ziyafet verdi. Bu kasır da Pileve Nehri üzerinde bir dinlenme yeridir.

Gölhisar varoşu yapıları: Tamamı 600 adet bağlı bahçeli tek ve iki katlı baştanbaşa şindire tahta örtülü sanatlı hanelerdir.

Ve hepsi 9 mihraptır. Bir iç açıcı camii, mescitleri, birkaç küçük hanları, bir hamamı ve 40-50 kadar ufak tefek dükkânı var, başka sebil, çeşme, medrese ve aşevi imaretleri yoktur, ama garipleri sever adamları çoktur.

Beğenilenlerinden, türlü türlü alabalığı, ayvası ve bağlarında üzümü meşhurdur.

Pileve Nehri bu mahalle Kotar Dağları ve İzmiyan Dağlarından gelip Yayiçse dibinde Virbaz Nehri'ne atılır. Virbaz ile (—) (—) (—) (—) (—) yakınında Sava Nehri'ne katılır (—) (—) (—) (—) (—) (—) (—)