Hacıoğlu Pazarı (Dobriç)

Seyahatnâme’de Hacıoğlu Pazarı (Dobriç)

(---) tarihinde Yıldırım Bayezid Han oğlu Sultan Musa beylerinden Hacıoğlu adlı yiğit kumandan imar ettiğinden Hacıoğlu Kasabası derler. Dobruca vilayeti toprağında ve Silistre eyaletinde paşanın hassıdır. Yedi kese miri mal ile paşa ağalarından bir tayin edilmiş ağa 50 adet adamıyla yönetir. Kanun tarafından 300 payesiyle şerif kazadır.

Hepsi 7 nahiyesi ve 78 adet itaatkar bakımlı köylerinden her sene kadıya ve voyvodaya ellişer kese mal faiz olur. Sipah kethüdayeri, yeniçeri serdarı ve muhtesibi vardır, ama kalesi olmamak ile dizdarı, müftüsü ve nakibüleşrafı yoktur, ama ileri gelenleri çoktur.

Şehri bir açık bayır üzerinde 2.000 haneli kimi kiremitli ve bazısı tahta şindire örtülü, yer yer bağlı ve bahçeli bakımlı ve süslü güzel evlere sahiptir, ama kışı çok sert olduğundan meyveleri beğenilmez.

Tamamı (---) adet mahalledir. Evvela Muslu Efendi Mahallesi, Şeyh Efendi Mahallesi, Gazi Baba Mahallesi, Hacı Mehmed Mahallesi, Hac-ı Hızır Mahallesi, Eskimahalle, Çavuş Mahallesi ve Pazar Mahallesi bildiklerimiz bu mahallelerdir.

Hepsi (---) adet mihraptır. Evvela Çavuş Camii, Çarşı Camii, Eski Cami, Şeyh Camii bunlardan başkası mescitlerdir.

Medrese, darülkurra ve darülhadisi yoktur, ama 11 adet ebced okuyan sıbyan mektebi, 3 adet hamamı, 3 adet hanları ve 200 adet dükkanları var. (---) tarihinde Köprülüzade Ahmed Paşa Kethüdası Ebülhayr İbrahim Ağa çarşı içinde iki başı kapılı ve kargir kiremit örtülü bir anayol üzerinde 100 adet yeni yapılı dükkanlı bir bedesten inşa edip şehre şöhret vermiş. Tanrı şöhret afetinden emin ede. Ve yakınında bir bedesten hamamı yapmış ki bir bezek-aradır.

Bu şehir susuzluk ile meşhur idi. Bütün halkı acı kuyu sularına muhtaçlar idi. Hatta Derviş Mehmed Paşa Özü valisi iken bu şehirde muhafaza beklerken bu Hacıoğlu Kazası'ndan askerine 41.000 kuruşluk su içirdiği mahkeme şer'i sicillerinde yazılıdır. Bu malın tamamı halkın kesesinden çıkmıştır.

Hatta efendimiz Melek Ahmed Paşa aslahu'z-zaleme iken 3 ayda askerine 3.000 kuruşluk su içirmemiştir. Böyle bir suyu kıt şehirdir ki reayası (halkı) paşalara arabalar ile fıçı fıçı su taşırlar.

Bu açık zulüm bir diyara mahsus değil iken yine Köprülüzade kethüdası İbrahim Ağa bu şehre Allah rızası için 70.000 kuruş harcayarak Ruznameci İbrahim Efendi çerağı Babadağlı Bekir Ağa'nın teşviki ve aracılığıyla 2 konak yerden dağları ve ovaları deşip kerizler ile bir değirmen yürütür abıhayatı bir senede Hacıoğlu şehrine getirerek 9 mahallede 9 adet akarsu çeşmeleri inşa edip şehir halkı susuzluk hararetinden kurtulduktan başka bütün hayvanları, bağ ve bostanları, "... her şeyi sudan [yarattık] ... "la [Enbiya, 30] hayat bulup [122b] bütün bostanları ve bahçeleri cennet bahçelerinden nişan verir oldu.

Bu kere belde halkı "Hayrat sahibi şehrimizi sele aldırıp çamur olur oldu" diye hayrat sahibine şikayetlendiler. O merhamet sahibi de insanlık edip malından 3.000 kuruş daha ayırarak çeşme yollarına ve diğer anayollara halkın geçmesi için kaldırımlar yapıp şehri temizledi.

…

Bu Hacıoğlu'nun havası gayet tatlıdır. Tanrı'ya hamd olsun suyu da tatlı olup güzelleri çok oldu. Halkı genellikle çuka ferace ve kontuş giyerler. Sipah ve yeniçerisi çoktur, ama uleması yoktur. Orta halli olanları boğasıya kaplı kuzu kürkü ve başlarına kalpak giyip Tatar ile sefer eşerler. Zira Dobruca halkı derler, cesur ve yarar namlı yiğitleri vardır. Ticaret ve gaza ile geçinirler.

Bu şehrin yiyecekleri ve içeceklerinden; beyaz ekmeği ve bal suyu meşhurdur, ama sanatlarından sırma ile bükülmüş telatin (Moskof meşini) üzere işlenmiş sırmalı oklukları yeryüzünde yoktur. Yüz kuruşa sadak işlenip İstanbul ileri gelenlerine hediye gider.

Şehrin ortasında büyük bir meydan vardır. Haftada bir kere nice bin insan köy ve kasabalardan toplanıp mallarını muhabbet meydanına sererek satarlar. Bu şehir reayasına Dobruca Çıtağı derler, tuhaf dilli ve garip görünüşlü adamlardır.

Hacıoğlu Pazarı ziyaret yerleri:

................ (1 satır boş) ...............