Hasan Paşa Camii (Husein Pasa Mosque)

Seyahatnâme’de Hasan Paşa Camii (Husein Pasa Mosque)

Tamamı 10 adet mihraptır. Evvelâ bunlardan donanımlı ve süslü Bulehnikli Hasan Paşa Camii, sanki bir selâtin camiidir. Hatta bu şehirde ne kadar kurşun örtülü han, cami, imaret ve medrese var ise cümle bu Hasan Paşa hayratıdır. Bu camiin bir uzun ve sanatlı güzel bir minaresi var ki benzeri meğer Üsküp şehrinde Koca Yahya Paşa Camii'nin minaresi ola. Bir yüksek mavi kubbesi [144a] var ki sanki doğramacı çarkından çıkmış bir yuvarlak ve yüksek kubbedir. Bu kubbenin çevresinde 6 adet yarım kubbe daha var, ama büyük kubbeden alçaklardır.

Bu camiin yine 4 köşesinde 4 adet ziynet kubbeleri daha var, taşra kıble kapısı sofası üzerinde 4 adet mermer sütunlar üzerinde 3 adet kubbe daha var. Tüm bu sayılan büyük küçük 14 adet kubbelerin üzerinde 14 adet alem bir padişah camiinde görülmemiştir. Gerçi cami küçüktür, ama alemler ne alemlerdir ki bu alemlerle bu cami Osmanoğlu memleketinde alem olmuştur. Her alemin boyu insan boyu kadardır. Hatta bu hayrat sahibi Bulehnikli Hasan Paşa Mısır veziri iken bu alemleri Mısır'da yaptırıp 14.000 altın ile yaldız vurdurup Mısır İskenderiyesi'nden bu alemleri Dobra-Venedik gemilerine koyup Dobra-Venedik'e gelip oradan bu Taşlıca'da camie konur. Hâlâ üstad elinde henüz cilâlanmış gibi ışıldayıp parıltısından insanın gözbebekleri kamaşır. Süleyman Han zamanından beri bu alemlerin renklerine bir zerre kadar koyuluk gelmemiştir.

Bir sanatlı minberi var ki mermer ustası bu minbere bir tarak ve matraka vurup kazmış ki gerçekten de ustalığını gösterip sikkeyi mermerde kazmış. Ve mihrabı üzerinde siyah kadifeden altın işleme bir Kâbe resmini üstad işlemiş ki gerçekten de Mânî ve Bihzâd nakşı işlemiş.

Bu camiin avlusunun çevresi ağaç parmaklıktır, zira hayrat sahibi Hasan Paşa vefat edince avlunun çevresi eksik kalmışdır.

Bu camide bir garip temaşa var. Bu camiin döşeme hasırlarını Hasan Paşa, Süleyman Han asrında Mısır'dan göndermiş, bir çeşit Mısır hasırıdır. Günümüzde henüz usta elinden yeni çıkmış gibidir. Bu sanatlı hasırı işleyen usta gerçek hasır ustası imiş. Daha nice yüz yıl duracağı muhakkaktır.