Haytu'l-acuz (Kom Ombo Tapınağı)

Seyahatnâme’de Haytu'l-acuz (Kom Ombo Tapınağı)

Bu kalenin üst tarafında kaleli büyük bir varoşu varmış ki hala Nil kenarında tam 3 saatlik yer demir kenetli taşlar var ki her biri birer fil cüssesi kadar düzgün ve parlak taşlardır, Nil kenarında set olmuştur. Hala o sedde Urban kavmi Haytu'l-acuz derler. Bu harap şehirde nice bin somaki sütunlar, kubbe ve kemerler görülür.

Kalenin doğu tarafında olan kayaların mağaralarında nice bin kefenli timsah birbiri üzere yığılmıştır. Kefenleri hep asi hurma kabuğundandır. Asla çürümemiş kadid dururlar, acayip seyirdir. Ama leşleri diğer hayvanların leşi gibi kokmaz, misk kokusu duyulur, acayip ve garip temaşadır.

Bu timsah leşleri olan dağa Timsah Dağı derler, göklere uzanmış dağın batı tarafını Nil döver. Zülyezen kayalarını kesip bir boğaz açmıştır. Mısır'dan gelen gemiler bu boğazdan yüküyle geçemezler, yükünü boşaltıp gemi hafifleyince gemileri makara ile yokuş yukarı çekip İsvan tarafına aşırırlar, sonra yükünü develer ile taşıyıp yine yükletirler.