Ilıbat (Uluabat)

Seyahatnâme’de Ilıbat (Uluabat)

İlk defa Yunaniyan kavminden Rum keferesi tekfuru 13. Kalopatra adlı Batlimûs yapısıdır ki o asırda Rum dilinde ismi Kalopatra Purgaz idi.

Daha sonra 735 [1335] tarihinde bilek zoru ile Rum keferesi elinden Orhan Gazi fethedip kale dibindeki ıssı (ılık) gölünde ördekleri çok olduğundan Türk dilinde Ilıbat, yani Isıcak Sulu Ördek Kalesi derler. İsimlenmesi sebebi oldur. Gerçekten de gölünün suyu ılıktır ve kış vaktinde kazı ve ördeği gayet çok olup avcılar gece gündüz nice bin ördek avlarlar.

Kalesinin şekli: Bu Ilı Gölünün kenarında bir düz geniş sahrada altıgen şekilli şeddadî taş yapı bir alçak duvarları yer yer yıkılmış, havâlesiz ve hendeksiz bir kaledir. Dizdarı, neferatları ve yetecek kadar cebehanesi vardır.

Bir hâkimi Bursa'da Ulucamiin Yıldırım Han mütevellisi tarafından [86a] subaşısı vardır. Bir hâkimi de şer-i şerif tarafından (hünkâr imamlarının) 150 akçe pâyesiyle iyi kazadır ki toplam (—) adet köyleri vardır. Yeniçeri serdarı, sipah kethüdayeri, muhtesibi ve bâcdarı vardır.

Hisar içinde evleri vardır, ama taşra varoşu yoktur. Tam 200 adım uzunluğunda bir ağaç köprü başında güzel bir köşkü var ve bu ağaç köprüden tüm insanlar geçip edip Ilıbat Kalesi'ne başta giderler. Büyük yolun insan geçidi bir uzun köprüdür ki Ilıbat Gölü üzerine yapılmıştır.

kasabasının yapıları renkli taşlar ile yapılmış olan altlı üstlü ve sağlam damları tamamen kırmızı kiremitler ile süslenmiş, yer yer bahçeler ile bezenmiş süslü varoştur ki tamamı 1.200 adet güzel hanelerdir. Halkı ehl-i tevhid Müslümanlardır. Reayaları bütün Rum kefereleri ve Ermenilerdir. Başka kefereler yoktur, ama Bursa’dan gelir gider Yahudileri çoktur.

Ve (—) adet mihraptır. Evvelâ çarşı içinde (—) (—) (—) Bunlardan başka mescitlerdir.

Ve 7 adet ebced okuyan çocuk mektepleri var. (—) adet gönlü yaralı derviş tekkeleri var, 10 adet ufak tefek hanları var ve ancak bir hamamı var. O da mükellef hamam değildir.

300 adet bakımlı, şenlikli, her esnafı mevcut çarşı pazarı ve kahvehaneleri vardır, ama bedesteni yoktur.

Suyu ve havası ağır olduğundan sıtması çoktur. Onun için mahbubu ve mahbubesi yoktur, ancak bağı, bahçesi ve bostanı gayet çoktur (—) (—).