Ilıca

Seyahatnâme’de Ilıca

Aras Nehri ile Van Gölü kenarındaki Erciş Kalesi görülmeye değer bir ılıcadır ki Ziyaeddin Kalesi'ne yakındır. Tanrı'nın işi budur ki bu ılıca beş altı yerde kaynaktır ki birbirine onar ve on beşer adım uzaklıkta gözlerdir. Kimisi buz parçası tatlı sudur, kimisi öyle sıcaktır ki çömlekte bulgur kaynar gibi kaynar. Buna bitişik buz gibi soğuk bir göz kaynak vardır. İçinden rahatlık ile üç taş çıkaramazsın. Soğuğunun şiddetinden insanın eli tahammül edemez. Ve yine buna bitişik şadırvan gibi fışkırır, öyle sıcaktır ki içinde baş ve paça ütülenir. Bu ılıcaların ancak birinde yapı vardır. Diğerleri açık hüdai ılıcalardır ki her biri birer değirmen döndürür su kadar akar. Bu kaleyi seyr edip vezir fermanı ile kale kullarının yarısı ağalarıyla sefere memur oldu

-----.

Kuzeyi tarafında Erzurum yolu yönünde bir hayli mesafede Yaratıcı'nın büyük işi bir ılıca vardır ki her sene kabak mevsiminde Van'dan Bitlis, Ahlat ve diğer yerlerden binlerce adam çadırlarıyla, yiyecek ve içecekleriyle gelip üç ay zevk ü safâ ve içip eğlenip tazelik kazanıp sağlıklı olurlar. [245b]

Bu ılıcada büyük yapılar ile eski eserler var ki İskender yapısıdır, derler. Ama ılıcası bir değirmeni döndürür gayet sıcak sudur. Göl gibi havuzda bütün âşıklar sevgilileriyle yüzgeçlik edip kuç kucağ olurlar.

Hânân Pınarı: Yine bu mahalle yakın bir ılıca pınarı vardır ki kayadan şadırvan gibi kendini atıp aşağıdaki on büyük havuza akar. Gayet berrak arı duru bir sudur ama o kadar sıcak değildir. Zira üzerinde kubbeleri yoktur. Buna yakın,

Arslan Pınarı: Bir kayayı geçmişin üstadları arslan gibi yapıp o arslanın ağzından o su gürleyüp büyük bir havuza akar. Ama Allah saklasın o kadar sıcaktır ki havuz içinde, kazanda aş nice kaynarsa bu sıcak göz öyle kaynar. Hatta bu ılıcalara gelen insanlar bu gözde koyun ve sığır kellesi ve paçaları haşlarlar, tâ bu derece sıcaktır. Ama Yüce Tanrı'nın hikmeti bu sıcak suya bitişik, arası üç adım kadar uzaklıkta bir kaya deliğinden bir soğuk su çıkar ki Nevrûz gününde bir insanın o suya elini sokmaya gücü yetmez. Ta bu derece şiddetli soğuktur, vesselam.