İslam Kalesi

Seyahatnâme’de İslam Kalesi

Bu üç adet derenin Ölü Ten Nehri'ne karıştığı yerde, Ölü Ten Nehri üzerinde [186b] Sedd-i İslâm Kalesi vardır. Bu Ölü Ten Nehri de Azak Denizi'ne karıştığı yerdedir. Ölü Ten iki bölük olup batı taraftaki bölüğü Sedd-i İslâm Kalesi'dir ki bu bölük nehrin denize karıştığı yerde yapılmıştır. Bu nehrin iki fırkasına da Ölü Ten derler. Azak Kalesi dibinden akan Ten Nehri'ne Diri Ten derler, ama bu Ölü Ten de Diri Ten'den ayrılmıştır.

Bu Sedd-i İslâm Kalesi (—) tarihinde Sultan IV. Mehmed Han yapısıdır, Köprülü Mehmed Paşa eliyle ve Mehmed Giray Han yardımıyla. Moskov Kazağı, Ölü Ten'den geçmesin ve Karadeniz çevresini yağmalamasın diye yapılmıştır. Dörtgen şekilli şeddadi yapı, yontma taş bir savaş kalesidir. Büyüklüğü tam 350 germe adımdır. Ve dört tarafı Ten Nehri suyudur. Bazı zaman Ten Nehri taşkın gelse kale kapılarından içeri balıklar girip neferler balıkları avlarlar. Onun için kale neferlerinin odaları tamamen direkler üzerinde yüksekte fakirhanelerdir.

Batı tarafına bakar bir küçük demir kapısı üzerinde bir camii var, ama minaresi yoktur. Bir oda yeniçeri, bir oda topçu, bir oda cebeci ağaları vardır. Dizdar ağa neferleriyle toplam 500 adet kuldur. Hepsi ergendir, asla burada kadın yoktur. Hemen han gibi genişçe kaleciktir.

Suya bakar gayet şahane topları var. Hatta bir kere 20 bin Moskov Kazağı ansızın gelip 11 gün bu kaleyi toplarla dövüp boynu bükük giderlerken Muş Nehri kenarında konarlar. Bu kale ise Kırım Vilâyeti toprağındadır. Mehmed Giray Han kâfirlerin bu hâllerini duyunca 40 bin seçkin asker ile bir gün bir gecede Süt Suyu kenarında yetişip öyle bir Mehmed Giray Han satırı vurur ki anlatılmaz. Kılıç artıklarını zincire vurup Kırım askerleri esenlikle ve doyum olmuş olarak Kırım'a gelirler. O zamandan beri bu Sedd-i İslâm Kalesi üzerine Kazak kâfirleri gelmemiştir ve tövbe eylemişlerdir.

Bu kale olduğu yere Timur Lenk Adası derler. Bu ada içinde 5 tane yığın tepeler olmakla Beştepe Adası da derler. Bu adaya Timur Lenk Han 5 kere Mâveraünnehir'den gelmiş, alâmet olmak için her gelişinde birer tepe yığınca 5 tepe olmuştur. Onun için Beştepe Adası da derler.

Ama bu adada olan iri kavun ve karpuz Azak bostanlarında olmaz. Bu kalenin her tarafları bölük bölük, ada ada olmuştur. Tamamen sazlık ve kamışlıktır ki içlerinde Rus kayıkları görünmez