İznik Gölü

Seyahatnâme’de İznik Gölü

Kalenin batı tarafında çevresi 60 mil büyük bir göldür. İçine yedi yerden akarsular katılıp batı tarafında Gemleyik (Gemlik) Kasabası körfezine ayağı akar. Etrafında 45 parça bağlı, bahçeli, camili, hamamlı ve küçük çarşılı bakımlı köyler ile süslenmiş göldür. İçinde 30 adet balık avcısı kayıkları vardır. En az derinliği 20 kulaçtır. Dört tarafını bir atlı adam bir günde dolaşabilir.

Suyu gayet güzel ve tatlı olduğundan burada olan 76 çeşit balıklar bir gölde yoktur. Özellikle bunlardan elhalinye balığı, alabalığı ve sala balığı gayet meşhurdur ki asla balık kokusu yoktur. Gayet Iezzetli çorbası ve tavası olup kolay sindirilir olduğundan başka güçlendiricidir. Bütün avcılar bu balıkları Yenişehir'e, Gemlik Kasabası'na ve Pazarköy Kasabası'na götürüp kar ederler.

Göl suyunun özelliliği: Suyunda şehir halkının bütün kadınları gölün kenarında çamaşır yıkarlar. Esvapları sabunsuz öyle beyaz olur ki sanki pamuk gülü gibi olur.

Bu gölde 7 gün bir ah yıkasalar ve suyundan içirseler etlenip şişmanlayıp daha güzel olur.

Kadın kısmı içse küsamı yani masdarı etli ve büyük olur.

Erkekler içse veed-i halet-i merdanı merdane-var tavakana bile doğdu biraderi uzun tırnak olur. Yani kırmızı parmak kardeş ejderha gibi olup soludukça büyük olur.

Bu göl içinde bir çeşit pullu balık olur, gayet lezzetlidir ama tepesinde iki sivri kemiği olur. Onu kırıp daha sonra balığı pişirip yerler. Gayet güçlendiricidir ve birleşmeye gayet takviye verir. Eğer o kemikleri çıkarmadan pişirseler balığın eti yemyeşil olup balığı acı eder. O kemiği başka bir diri balığa saptasalar o an diri balığın vücudu mahv olur. Onun için bu gölün balıkları bu kemik sahibi olan balıktan korkarlar, ama gayet lezzetli balıktır.