Kalamatya (Kalamata)

Seyahatnâme’de Kalamatya (Kalamata)

Venedik Pirine-pirimi yapısı olup Rumca ismi kala matya demek iyi gözüm kalesi demektir. Hala Rum kavmi Kasro Kalamatya derler. Türkçe Kalamata adıyla bilinen bir kaledir. (---) tarihinde Fatih Sultan Mehmed kılıç ile fethederken zorluk çekip fetihten sonra yer yer yıkmışlardı. Sonra bu şehir mamur olup kale de çok gerekli olup şehrini Manya kafirinden kurtarmak için (---) tarihinde yeniden Sultan IV. Mehmed Han zamanında Köprülü Mehmed Paşa ve Arnavut Kemankeş Ahmed Paşa eliyle imar oldu. Mizistre Sancağı toprağında kaptan paşaların hassı olup kaymakamı 100 nefer adamıyla hükmeder. 150 akçe payesiyle kazadır.

Ve nahiyesi (---) adet köydür. Kethüdayeri, serdarı ve başka hakimleri yoktur. Ancak kaymakam tarafından mizan-ı harir emini, bacdarı ve yeniçerilerden kale dizdarı ve 300 adet hisar eri vardır.

Kale zemininin şekli: Koron Körfezi sonundan bir top menzili uzak kuzey doğuya meyilli, karada Manya kafiristanı eteğinde bir sivri yüksek kaya üzerinde doğudan batıya uzunlamasına şeddadi taş yapı küçük hoş bir hisardır. Çepçevre büyüklüğü 600 adımdır ve 150 adım enlidir. İçinde 20 adet kiremit ve kayağan örtülü dar evleri var.

Sultan IV. Mehmed Han'ın bir camii var, daha minaresi yok idi. [273a] Ve 15 adet kolumburuna ve şahi darbzen topları var. Doğuya bakar bir demir kapısı var. Bu iç kalenin dışında,

Büyük Kale'nin şekli: Bu da yeni yapı alçak kaya üzere uzunlamasına bir kargir yapı, güzel kaledir. İçinde 30 adet kiremitli neferat evleri ve batıya bakar bir demir kapısı var. 4 tarafı kesme yalçın kaya olmak ile bir tarafında asla hendeği yoktur, ama duvarlarında burçları ve mazgal delikleri çoktur.

Taşra varoşun özelliği: Bu süslü varoş kalenin batısında 800 adet altlı ve üstlü kerpiç ve taş duvarlı, baştan başa kiremit örtülü, bağlı, bahçeli ve şebekeli bostanlı hoş varoştur. Ve doğudan batıya boylamasına bir uzun kaldırımsız sokak içinde 200 adet dükkançelerdir. Bütün kumaşlar, değerli eşyalar, kamha darayi adlı metalar boldur. Ama hanları ve hamamları çoktur. Ancak aşağı mahkeme önünde kiremit örtülü bir kargir minareli eski yapı, sevimli bir küçük camii var.

Bütün halkı Rumdur, Müslümanı gayet azdır. Onun için 9 adet kiliseleri vardır.

Sanayinin beğenilenleri: Çeşit çeşit ipekten Cezayir muhatteminden fark olunmaz elvan ipek muhattemler, yani mühürlü makdemler yaparlar ki leventler başlarına sarıp bellerine kuşak ederler. Ve siyah zerduz işleme poşuları, ipek nakışlı uzun sarıkları ve tamamen ipekten bürümcük adında incecik gömlekleri olur. Bir gömleklik bezi bir boğum kamış içine koyup padişahlara ve vezirlere hediye götürürler. Bir gömleği 7-8 dirhem gelir. Ta bu kadar ince ipek bezi olur. Ve ipeği gayet çoktur. Küçük büyük, kadınları kızları hepsi ipek hasıl edip Eyyub Nebi kurtcağızları besleyip ipek elde ederler. Zira 9 bin adet bağlarında dut ağaçları cihanı tutmuştur. Ovalarında ekinlikleri tamamen kalımbok olup küçüğü büyüğü herkes kalımbok ekmeği yerler.

Suyu ve havası: Manya dağları eteği olmak ile havası güzel, Rum civanları ve Rum keratsaları sevimli olup ipekle kar ederler, zira bu şehirde hasıl olan ipek bir başka kazada ve Acem diyarında Gilan ve Lahican'da olmazdır. Hatta Frengistan'a bu şehirden nice bin yük ipek gider.

.................. (3/4 satır boş) ...................

Bu şehrin kıblesinde yüksek dağların en tepesinde 2 saat yerde Manya kafiristanının Zarnata adlı kalesi gözükmekte idi, daha sonra özellikleri yazılır.