Kapan Sancağı Kalesi

Seyahatnâme’de Kapan Sancağı Kalesi

213 [828] tarihinde Ubbâdân şahlarından Mekrân Şah yapmıştır. Kapan adıyla isimlenmesinin sebebi odur ki bu kale Hürmüz deryâsı boğazında yapılıp gelen giden gemilerden bâc [vergi] ve kapan [gümrük vergisinin almdığı bölümlerden biri] aldığı için Kapan Kalesi derler. Bu büyük kale Basra toprağında Şat Nehri havzası kıyısında Hürmüz Denizi boğazı yakınında beşgen şekilli hain ve kalleş kaledir. Zira bir kere halkı bu kaleli Portakal küffârına verip kefere bu kaleyi temeline kadar yıkmıştır. Sonra Melik Mansûr tuğla temel üzerine temiz toprak ile bir kale inşa etmiştir. Ama gayet dayanıklı ve sağlamdır. Fırdolayı büyüklüğü 9.000 adımdır.

İki kapusu var, biri doğu tarafında Hürmüz Denizi kenarına açıktır, biri batı tarafa Übülle toprağına açıktır. Tamamı sazdan ve kamıştan 3.000 kadar ufak tefek kulübeleri vardır. Bütün halkı şiddetli sıcaktan çuka kıyafet giyemeyip beyaz lekkefûrî hil'at giyerler. Yoksulları arkalarına birer futa ihram giyip kâr ederler. Tâ bu derece sıcaklığının şiddeti etkilidir. Ama Yaratıcı’nın hikmeti halkı gayet sağlıklıdır. İkindiden sonra o kadar tatlı havası olur ki insan taptaze hayat bulur. Her gece nesim rüzgârı [tatlı ve hafif rüzgâr] eser.

Pek çok camileri ve hanları var ve ancak bir hamamı var, hamama muhtaç değillerdir, Zira bütün halkı gün boyu hamamda duru gibi tere batmış olarak dururlar. Ve 200 kadar tahta ve çerden çöpten yapılmış dükkânları vardır.

Basra hâkimi tarafından hâkimi sancakbeyidir ki kadısı ve dizdarı hepsi sancakbeyidir, ki ondan başka hâkim yoktur. Hepsi 3.000 üryan Urbân askere sahiptir. Buradan 3 menzilde,