Kayacık

Seyahatnâme’de Kayacık

Kayacık Kasabası'ndan kale gözükür, ama hayli uzaktır. Göklere boy uzatmış viran bir yüksek kaledir. Varıp seyretmeden kasabasında Bostancı Mehmed Ağa hanesinde konduk.

Saruhan Sancağı paşasının hâssıdır, subaşısı hâkimdir. 150 akçe asumanî kaza ve nahiyesi 7 adet kasaba gibi köylerdir. Kethüdayeri ve serdarı vardır, müftüsü ve nakibi yoktur.

Şehri toplam 300 toprak örtülü Etrak evleridir, ama bağ ve bahçesi gayet çoktur. 1 mahalle ve 1 camii var. Minaresi camiin avlu kapısı üzerindedir. Bir alçacık tahta minaredir. Bu minare dibinde bir berrak sulu çeşmesi vardır, suyu buz parçasıdır. 2 mescidi var ve evleri o kadar süslü değildir.

Bu kasabanın dört tarafı o kadar yalçın, sert kayalardır ki sanki Mâzenderan taşıdır. Atlarımız güçlükle ayak basardı.

Han, mektep, medrese, imaret ve çarşı pazardan bir şey yoktur. Ancak bir küçük hamamı var, o da şiddetli kışta işler, başka zamanda kapalı durur.

Bazı kimseler evlerinde tabaklık işlerler. Gayet hoş kırmızı sahtiyan olur. Anadolu'da Kayacık sahtiyanı diye meşhurdur. Hatta Edirne ve Mısır İskenderiyesi kırmızı sahtiyanından üstündür. Bazı ciltçiler Kur'ân-ı Kerimlere bundan kullanırlar.

Şehrin kuzey tarafında dereler ve bayırlar üzerinde etraf kasaba ve köylerin halkının bağları tüm bu Kayacık'tadır, zira ekin ocağı değildir. Suyu ve havası, bağ ve bahçesi gayet hoş olduğundan sulu ve iri taneli üzümü olup şirin şırası olur. Ve bu bağlarda hâsıl olan al kirazın her biri birer esedî riyâle beraber ölçtük, ama nice bin kirazdan seçip ölçtük. Hatta Anadolu'da kırmızıya dair bir şey övülse "Kayacık sahtiyanı ve kirazı gibi kırmızıdır" derler. Ve dilberlerin yanakları ve dudakları övülse "Kayacık kirazı dudaklı bir cihan seçkini dilberdir" derler.