Kelek-i Mervani

Seyahatnâme’de Kelek-i Mervani

Sonra Ebû Müslim-i Mervî bu anılan Kelek-i Mervan şehri halkını Mervan’ı kelek ile geçirdikleri için bütün Mervanîleri baltadan geçirip Kelek-i Mervan şehrini harap eder. O zamandan beri ancak bir köy gibi geçit başında (—) nehri sahilinde Cizre sınırında bir harabe şekilli köy kalmıştır.

Mervan-ı Hımar, Mısır'da da duramayıp Nil'i gemiyle karşı Gize tarafına geçip tâ Yukarı Said'de, Habeş dehlizi olan Çerce şehri, İsvan şehri, Sudan şehri, Donkala şehri ve Sünnâre şehrinde durmaya karar verip Mısır'dan Nil’i geçip "Ebü'l-Müslim Türabîleri elinden kurtuldum" diye şükredip Cize şehrinde âlem dışarıdan habersiz diye rahat uykusunda yatarken Ebû Müslim askeri, Mervan-ı Hımar'ı ansızın basıp Hımar hâkimi, eşek gibi bağırta bağırta kati edip başını kesip Ebû Müslim'e götürdüler. Mısır ve Şam halkı, Hımar'ın şerrinden ve sesinden kurtulup Emevîler bu Mervan-ı Hımar'da son bulup devletleri Âl-i Abâ olan Abbasîler'e geçti.

Sonra Ebû Müslim-i Mervî bu anılan Kelek-i Mervan şehri halkını Mervan’ı kelek ile geçirdikleri için bütün Mervanîleri baltadan geçirip Kelek-i Mervan şehrini harap eder. O zamandan beri ancak bir köy gibi geçit başında (—) nehri sahilinde Cizre sınırında bir harabe şekilli köy kalmıştır.

Bu Kelek-i Murvân’ın isimlenme sebebinin doğrusu odur ki Farsça ve Kürtçede "mür", karıncaya derler, yani "Karınca Geçidi" demektir. Bozulmuş şeklin yaygın olduğundan Kelek-i Mervanî derler. Ve Mervan-ı Hımar geçtiği de doğrudur ki hâlâ Ebû Müslim'in kırdığı Yezidîlerin kemikleri dağlar içinde yığın yığın durmaktadır.

Bu Kelek-i Mervanî Geçidi'nden akan (—) (—) nehri tâ Hakkâri tahtı olan Cülomerik Kalesi’ne üç saat yakın Şempu Dağları'ndan doğup [3b] bu Kelek-i Mervan'dan geçip Fındık kasabası yakınında Şatta karışır, ama çıktığı Şempu Dağı ulu dağdır. Ve Hakkâri kavminin kadir kıymetlerinin yükselmesine sebep bu Şempu Dağı’nda Karun hâzinesi bulmalarıdır. Abbasîoğulları’ndan iken daha fazla şeref bulup nam sahibi oldukları için hâlâ Hakkâri kavmine bu dağın ismiyle Şempu kavmi derler. Pek çok maden ile dolu olan Şempu Dağı’dır. Bu Kelek-i Mervan Geçidi'nden (—) nehirden karşı geçip,