Kıhalom (Rupea)

Seyahatnâme’de Kıhalom (Rupea)

Bazılar Kihalom yazmışlar, ama Macar dilinde Kıhalom (—) (—) demektir. Yapıcısı Yejder Ban'dır ki eski kaledir. Bu da Erdel krallarına tabi Saz Macarı kalesidir. Tüm kaptanları, birovları ve bütün iş erleriyle ileri gelen kefereleri 200 kese padişah malını krala getirip teslim edip temessük aldılar. Bu menzilde krala bir otak bağışlanıp kral başka konup göçmeye başladı.

Kıhalom Kalesi varoşunun özellikleri

Kalenin batı tarafında yeşillik bir ovada yayılmış bağlı, bahçeli varoştur. 20 adet kârgir kiliseleri var ki her biri birer kale gibidir. Her birinde 100-200 perhizli keşiş, bıtrik ve papazları, kıssis ve ruhbanları var. Ve 7 adet hanları, 3 adet hamamları, medrese gibi 10 adet bıtrikhaneleri ve 2.000 adet dükkânları var. Burada da diğer Hıristiyanların âdetleri gibi dükkânlarda avratlar esvap satıp kâr ederler.

Bu süslü varoşun çevresinde bir kat şeddadi duvarlı, 3 kapılı, 8 tabyalı, hendeği ağzına kadar sulu, hendek çevresi şarampavlı gayet sarp, sağlam ve korunmalı varoştur.

Bu şehrin bütün dağlan baştan başa bağlardır ki şarabı gayet çok olur. Hatta tüm askere şarap, rakı, boza, pivo ve med adlı içkiler, berbat ve pis şeyler ve beyaz ekmekler ile askerin aşağılık takımına kefereler ziyafet ettiler ki Erdel diyarında bir kalede böyle pis ziyafet olmamıştır. Hatta İslâm askerinin sonunu düşünen namus ehli olanları korkup,

"Belki kâfirin askere böyle şarap içirmekten istek ve kasıtları acaba hile mi ki" diye düşündüler, ama düşüncelerinde yanılıp hata ettiler. Zira bu kale kefereleri asla Müslüman görmemişler, bunları Tatar ve asker yağmalamamışlar ve bunlardan bir esir almamışlar, zira gayet sapa yerde kurulmuş şehirdir.

Acayip seyirlik: Hatta bu şehrin kefereleri öyle aptal ve korkaktırlar ki nice çocuk ve gençleri İslâm askerinin develerini görüp korkularından titreyip öldüler. Bunların bağ ve bahçelerine asker bir zarar vermediler. Onun için askere kefereler sevgi gösterip şarap ile ziyafet ettiler. Halkı da gayet zenginlerdir. Bolluk ve bereketli büyük bir şehirdir ki anlatılmaz.

Hatta bu şehrin ekinlik ovalarında yüksek bayırlar üzerinde Ayasofya kubbesi gibi ve Mısır'da Ehram dağları gibi 40-50 yerde yüz yıllık buğday demedi yığınları var. Tüm buğdayların başakları yığın içinde ve kökleri dışarıda olup yazda kışta asla çürümez, yüz yıldan kalmış kral öşrü buğdaydan dağlar var. Tâ bu derece bolluk İrem şehri olduğundan serdar bu güvenli şehirde emniyet üzere durup her tarafa yarar asker gönderdi, zira düşman ve güçlü engel melun Kemen Yanoş belası da defedilip Erdel diyarı güvenli hâle geldi.