Kızılhisar (Karistos)

Seyahatnâme’de Kızılhisar (Karistos)

Hekimlerden bir Batlimus Kral yapısıdır. (---) tarihinde Fatih Mehmed Han'ın Koca Mahmud Paşa'sı fethidir. Ve Ağrıboz kazasıdır ki naibi hükmeder. [250a] Kalesi deniz kıyısından 1,5 mil uzak karada bir yerli gök kaya başında olup karşısında limanı yoktur, ama yanında kıbleye doğru bir güzel ve hoş demir atacak limanı vardır. Kalesi göklere yükselmiş bir tepe üzerinde dörtgen şekilli şeddadi, taş yapı hoş bir kaledir. İçinde ancak 20 kadar evciktir. Bir camii var, başka dükkan, hamam ve handan bir eser yoktur. Ancak su sarnıçları, cebehane mahzenleri, tahıl ambarları, dizdarı ve 80 kadar hisar eri vardır. Ve bir kapısı (---) yönüne bakar.

Kızılhisar varoşunun anlatılması: Kaleden aşağıda deniz kıyısından açıkta bir sarp dere içinde (---) adet mahalle ve (---) adet kargir yapılı baştan başa kiremit örtülü mamur evlerdir.

Ve (---) adet mihraptır. Evvela (---) (---) camii (---) (---) (---). Geri kalanı mescittir. Ve 1 medrese, 1 sıbyan mektebi, 1 hankah (tekke), 1 tüccar hanı, 1 hamam ve 20 adet dükkan vardır. Başka yapısı yok bir ada yerdir.

Bu kale Ağrıboz Adası körfezinin ağzından taşra bir burunda olup Ağrıboz'dan buraya gelirken doğu tarafına gelinir. Ve bu mahalle öyle sağanaklı şiddetli rüzgar düşer ki adamı attan tepesi üzere yıkıp atı dahi yüzü üzere yıkar. Bazı zaman rüzgar tüm ekinleri kökünden çıkarır, nice bin yüksek ağaçları kökünden devirir, rüzgar her şeyi denize döker.

İbretlik seyirlik: Bu şehrin tüm Rum avratları donsuz gezdiklerinden sert rüzgar fistanlarını açıp avret yeri olan çirkin ferderi görünmesin için bütün kadınlar ferace ve fistanlarının eteklerine birkaç okka kurşun parçaları dikip avret yerleri açılmayıp gezerler.

Eğer bu sağanaklı rüzgar Allah saklasın gemilere rast gelse kaynatıp batırır. Ta bu derece şiddetli rüzgar olduğundan bazı tarihçiler bu kaleye Dar-ı Rıh, Kızılhisar derler.

Bu kalenin 5 mil karayeli tarafına Andakara Ada derler, bir hoş sığınacak sağanaksız yerdir ki iyi demir tutar güvenli limandır.

Oradan 6 mil keşişleme tarafına bir adacık vardır, ismine Mantilo derler. Ona karşı bir liman var, Mantilo Limanı derler. Ve onda bir viran kilise var. Bu kilise tarafında gemiler demir bırakıp yatsalar huzur ederler. Bu limanda abıhayat sulu kayalar vardır.

Bu Kızılhisar Burnu'ndan Atina şehri tarafında Ropoz Burnu'na kadar 50 mildir. Ama kuzey tarafına İzdin Burnu 30 mildir, ancak kuzeyle batının kerte karayelden tarafına yönelip İzdin Burnu'nu özleyip gidilir. İşte bu mahalde de derya kaptanlarına fayda olsun için Ağrıboz ve Kızılhisar limanlarını da gördüğümüz kadarıyla yazdık.