Koçana

Seyahatnâme’de Koçana

Bulgarcada (—) [38b] (—) demektir. Kıratova nahiyesidir ve Köstendil beyinin hâssıdır ki subaşısı hâkimdir. Ama o dahi haydut kefereleriyle birliktedir ve niyâbettir. Tüm reayası açıkça haydutlardır ki kervan bozarlar. Cenâb-ı Kibriyâ bizi koruyup burada Kasım Ağa'nın hanesine dahil düşüp canımızı kurtardık. Eğer bu başımızdan geçenleri bir bir yazsak Allah bilir bir kitapçık olur.

Bu kasaba bir (—) deresinin kenarında ve bir geniş öz içinde tamamı 600 adet saz, kamış, tahta ve kiremit örtülü bağlı ve bahçeli, ağaçlıklı, gölgeli mesiregâh, avlak dağlar ve ormanlar içinde bulunan bir verimli zeminde geniş kasaba, bir diyardır, ama halkında asla merhamet yoktur. Dağlarına avlanmaya giden, haydutlara kendi av olup şehre çıplak gelir veya baştan olur.

Bu kasaba içinde kiremit örtülü bir cami, bir mescit, bir han ve 15 dükkân var, başka imâret yoktur. Ancak hepsi 10 kadar Müslüman haneleridir, gerisi Bulgar ve Sırp kefereleri evleridir. Ayandan Kasım Ağa ve kardeşi Mehmed Ağa'nın haneleri gelen geçenlere konuk sarayı olup nimetleri zengin yoksul, yaşlı genç, Hıristiyan putperest herkese bol bol dağıtılır. Bunlar da bu menzilde olmasalar bu dereden kuş uçmazdı..