Köstendil Ilıcası

Seyahatnâme’de Köstendil Ilıcası

Yörükân kavmi kösten derler. Bursa halkı kaplıca derler. Sofya halkı bana derler. Çıtak kavmi kavza derler. Arap kavmi humma derler. Acem kavmi germâb derler. Türkmen kavmi ılı su derler. Moğol kavmi ısâb derler. (—) (—) (—) (—) (—) (—) (—) (—)

Sözün kısası her ayrı dilde değişik bir ismi vardır, ama bu Köstendil'de 12 yerde kârgir yapılar ile sağlam yüksek kubbeli, pek çok havuz ve kurnalı ve çok sayıda halvetti köstenler vardır. Bunlardan Bey Kösteni, Alaybeyi llısı ve Koca Murad Han Kavzası mükelleflerdir. Her birinde birer camekân ve yıkanma odalarında kurnalar var, pâk ve tertemiz futa ve havlu makramalar ile tellâklar hizmet ederler.

Her birinde birer çeşit faydalar var, zira hepsinde değişik ve yoğun koku alınıp kişinin parmağındaki gümüş yüzüğü altın gibi sapsarı olur. Eğer altın ise daha parlak sarı olur. Ve her ılıcanın suları o kadar sıcak yaratılmıştır ki soğuksu karıştırmasalar çimmek mümkün değildir. Hatta nicesinde baş ve paça ütülenip yumurta pişirirler.

Bu 12 kârgir yapı ılıcalardan başka mahalle aralarında nice ufak tefek ılıcalar vardır. Bundan başka her evde birer sıcak su bulunur. Hatta su haznelerinden ve cami musluklarından akan bütün sular kaplıca sularıdır.

Bu şehir halkının asla hamam masrafı yoktur, uyuz, cüzam, beras ve frengi hastalığı asla yoktur, zira bu diyarda olan bol kaynak suları bir diyarda yoktur. Eğer her birinin özelliklerini yazsak müsveddemiz uzun bir tomar olur.