Kotur (Qatur)

Seyahatnâme’de Kotur (Qatur)

Bir derenin güneş tarafı ucunda gökyüzüne baş çekmiş dörtgen şekilden uzunlamasına bir kaya üzerinde Şeddâdî yapı güzel bir kaledir ki sanki Adilcevaz Kalesi'dir. Ama ne kadar adım idiği malumum değildir, ancak küçüktür. Hâlâ Acem'in sınırı sonunda olduğundan gözde bir kaledir. Hâlâ kalede içinde 3.000 adet seçkin Mâzenderânî tüfeng-atıcı dizçöken nökeri vardır.

Biz orada bir gece aşağı bahçelerde konuk iken kalenin bütün burçlarını ve beden dişlerini meşaleler ile aydınlatıp gözcüleri ta seher vaktine dek, "Hudâ hûb" diye feryat ederlerdi. Gerçekten de kale beklemek Acem'e kalmıştır. Kale yapmak Fireng-i bed-renge kalmıştır. Kalenin dizçöken ağası ve eşik ağası aşağıda çadırlarımıza inip hayli izzet ikramlar edip konukseverlik ile büyük ziyafet çektiler.

Seher vakti bunlar bize 50 kadar dizçöken kılavuz verip Muhammedi Deresi adlı mahalli geçip Şah Gediği adlı mahalle varılır bir alçak dağdır ki Acem sınırının başlangıcıdır. Ama [288b] Kotur Kalesi Osmanlı’da iken Acem zorbalıkla zabt eylemiştir. Ama hakikatine bakılsa bu dünya işliğinin işi böyledir ki bu cihan kimseye bâkî olmayıp âdemoğluna eğlence olmak için kâh Acem eline girer, nice yıl mutasarrıf olurlar, kâhîce yine Osmanlı eline girer. Beyt,

Böyledir böyledir bu kâr-ı cihân
Eylenme bu kelâma lâğ yaman

mazmunu üzre bu cihan içre bütün padişahların aralarında olan sınır kaleleri alma verme dünyası içre kâh alınır ve kâh verilir.