Koyun (Kovin) Kalesi

Seyahatnâme’de Koyun (Kovin) Kalesi

Eskiden beri Şamhal şahların hassıdır. Emir ve kadısı vardır. Hanı 3 bin askere maliktir. Kalesi bir sarp kaya üzerinde şeddadi taş yapı, yuvarlak şekilli sağlam bir kaledir. İçinde dizdarı ve 300 adet muhafız hisar eri vardır, gayri şey yoktur.

Bu şehir Kovin Nehri'nin kenarında olduğundan bir kere Moskov Kazağı, Kovin Suyu'yla gelip bu kaleyi almıştır. Bu Kovin Nehri ile gemilerine girip ganimetle Hazar Denizi'ne girmiştir. Oradan Terek kalelerine, oradan uğursuz yurtlarına gitmiştir.

Bu kalenin iki kapısı vardır. Biri kuzeye açılır Enderey Kapısı'dır. Ve biri Sunca dağlarına açılır geniş kapıdır. Bu kaleden aşağı Kovin Nehri kenarında,

Aşağı şehir: Bu diyarda kaleden dışarıda olan mahallelere varoş demezler, zîr-i şehir ve zîr-i kend derler, yani aşağı şehir derler. Bağlı bahçeli ve akarsulu mamur şehirdir. Tamamı 20 mihraptır, yedisi camidir. Evvelâ (—) (— ) Camii.

................(1 satır boş)..................

Geri kalanları mamur mescitlerdir. Ama evleri seyrek seyrek dağlar ve ormanlar içinde beşer onar hane bir yerde kıran kıran kurulmuştur. Bu Dağıstan'ın evleri genellikle böyle olup hepsi toprak örtülü sahâbe haneleridir. Asla kiremitli ve kurşun örtülü yapı görmedim.

Hutbelerini kendi isimlerine okuyup bazı camilerde Osmanlı padişahını yâd ederler. Eğer hutbelerinde okuduklarım yazsak yazmaya aczimiz vardır, söz uzar. Ancak Osmanlı'nm galip gelmesi için bütün Dağıstan ülkesinde 40 hatm-i şerif okurlar, zira "Mekke ve Medine padişahıdır" diye itibar ederler.

Bu şehirde 3 hamam, 1 aşevi, 7 sıbyan mektebi, 3 adet medrese, 2 adet Nakşibendi dervişleri tekkesi ve 3 tüccar hanı vardır, ama çarşı bedesteni,

................(1 satır boş)..................

Burada da akçe pul yoktur, ama bağ ve bahçe çoktur. [165a]

Suyu ve havası gayet hoştur ama mahbûbları yoktur. Öğünlerinde inatçıdırlar ve hüsn-i ülfet bilmezler. Şarap, rakı ve başka içki içmezler. Ülkelerinde bu gibi keyif verici haram şey nedir bilmezler. Ama leventleri kımız ve boza içerler. Âlimleri ve ihtiyarları maksima adlı sarhoşluk vermez ilik gibi koyu ve tatlı boza içerler.

Bu Koyun Kalesi Acem'in Demirkapı Kalesi'ne bir konak menzil yakındır. Hatta Özdemiroğlu Osman Paşa bir gelişte Acem diyarına bu ülkeden girmiş. Hâlâ nice yük gönden akçe bu Kovin Kalesi hâzinesinde saklıdır.

Kovin şehri ziyaretleri:

................(1,5 satır boş)..................

Oradan doğu tarafa 5 saatte gidip