Kuneytıra (Kuneytire)

Seyahatnâme’de Kuneytıra (Kuneytire)

(—) tarihinde Süleyman Han vezirlerinden Lala Mustafa Paşa yapısıdır. Daha önce bir sarp, tehlikeli, harami ve yolkesici sığınağı yer imiş. Gerçekten de yerinde yapılıp büyük hayrat olmuştur. Şam vezirinin hâssıdır. 300 asker ile bir paşa ağası hükümet eder. 150 akçe kazadır ve nahiyesi (—) köydür. Kethüdayeri yoktur, ama Şam yeniçerisi serdarı, dizdarı ve (—) nefer hisar eri vardır.

Kalesi bir düz yeşillik sahrada dört köşe, kara taştan bir küçük kaledir. Çepçevre büyüklüğü 800 adımdır. Kuzeye bakar bir demir kapısı var, 70-80 kadar toprak ile örtülü nefer evleri ve 1 mescidi var.

Bu kaleye bitişik bir kale daha var. Fırdolayı 2.700 adımdır. İçinde 170 ocak büyük bir hanı var ki diller ile anlatılmaz. Ahırına 3 bin at sığar.

Benzersiz bir camii var ki vezir camilerinde ona benzeyen yoktur. 22 adet Kelâm-ı şerifleri ile mihrabın iki tarafı süslenmiş ki her bir Kelâm-ı şerif biner altın değer. Yâkût, Şeyh, Karahisarî ve Abdullah-ı Kırımı gibi hattatların güzel hatlarıdır. Çevresinde olan pencerelerin üstünde çini üzerine âyet-i şerifler yazılmıştır, değerli halılar döşenmiştir, tezhipli şamdanlar ve çerağdanlar ile süslenmiştir. Anadolu tarzı bir minaresi vardır. Ve kıbleye bakar bir kapısı vardır, üzerinde tarihi budur:

............. (1 satır boş)..................

Bu tarih mermer üzerinde, zemini lacivert zamanı müzehhep bir hüsn-i hattır, ama büyüleyicidir, benzeri yoktur. Avlusu, bir mesiregâh açık bir avludur ki sanki gölgeli ağaçlarla bezenmiştir. 10'a 10 temiz bir havuzu var, içinde balıklar yüzer.

Bu avlunun kuzey tarafında 20 kubbe imareti, kileri ve mahzenleri var. Sabah akşam handa hazır olan konuklara bir bakır sini çorba, adam başına bir ekmek ve her ocak başına birer mum verilir, nimeti boldur, ayrıca her at başına birer yem verirler.

Bu şehirde ne kadar adam var ise Keykavus mutfağından tayınları vardır. Büyük vakıftır, gün başına birer beldesi vardır. Mütevellisi 200 adam ile mal tahsil eder bir eyalet yerdir.

Bu camiin harem kapısı önünde bir çarşı vardır. Tamamı 150 kârgir toloz kemer bina dükkânlardır, her esnaftan bulunur. Bu hayrat ve hasenatın hepsi Lala Mustafa Paşa'nındır. Bütün yapıları kurşunla örtülü büyük bir hayrattır.

Bu hayratın dört tarafındaki yeşillik ekili ovalar tamamen bunun evkafıdır. Yaz kış çayır ve çimeni eksik değildir. Bütün Şamlının, hacca giden Müslümanların ve paşanın bütün hayvanları burada otlar bir mahsuldar ovadır. Havası ılımandır, kışı sert olmaz. Şam'ın bütün odunu ve kömürü bu Kunaytıra dağlarından gelir, büyük ormanlıktır.

*Kale konumunu bulamadım. Bölgenin şu anki merkezi diye burayı seçtim.