Kuşlar Kalesi

Seyahatnâme’de Kuşlar Kalesi

Anılan köprü başında Şeddâdî tuğla yapı dört köşe hoş bir kaledir. Yapanı (—). (—) kapısı var. Köprü başındaki kapısı doğu tarafa açılır. Hendeği (—) (—) ve başka dizdarı, (—) adet neferatları ve yeteri kadar cebehanesi topları vardır. Sur içinde bir camii, buğday ambarı ve yüz adet kadar haneleri vardır ama başka yapıları taşradadır.

....................(2.5 satır boş)....................

Eski kâhinlerin tılsımı: Kuşlar Kalesi adıyla meşhur olmanın aslı odur ki cahillik zamanında bu Kuşlar Kalesi zemininde bir rahip var idi. Bu kale zemininde bir kilise kâhini var idi. O papaz gayet güçlü kâhin idi. O kilisede yüksek bir kule yapıp kulede binlerce güvercin besleyip yeryüzünün yedi ikliminde olan bıtrik, papaz ve rahiplere Irak-ı Medâyin'in durumunu yazıp bir güvercinin boğazına o kâğıdı tılsımlı bir şeyle asar, istediği diyara o güvercin kanat çırpıp papazın dostu hanesine varır. Gelen habere göre haberler ve başka bilgiler yazıp yine tılsımla o kuşun boğazına asıp o kuş yıldırım gibi yine gelirdi. O papazın işi daima bu idi. Sonra Hazret-i Peygamber'in doğduğu gece Kisra Tâki ile o kilise de yıkılmıştır. Hâlâ yapı kalıntılarına Deyr-i Hümâm [Güvercin Kilisesi] derler ve o isim ile isimlenip Kuşlar Kalesi derler.

Hâlâ Bağdad güvercinleri ondan kalıp Rum, Arap ve Acem'de meşhur Bağdadî güvercindir. Hâlâ Bağdad halkı besleyip bir eşini Şama, Haleb'e, Mısır’a, Hint ve Sinde götürüp orada kanadına Hıtâyî kâğıtla ince yazılar yazıp hapisten bırakıp Hindistan'dan, Mısır, Yemen ve Aden'den bir anda gelir zeyrek güvercinler vardır. Genellikle Bağdad'ın tüccarları besler ve her an birbirlerine kafes kafes güvercinler gönderip ihtiyaç zamanında birer birer bırakırlar. O Bağdadî kuşlar mutlaka yuvalarına gelirler. Tüccar arasında birkaç kere Hint, Sind ve Yemen'e varmış gelmiş güvercinin 500 guruşa alınıp satıldığı çoktur.

Mısır halkı bezirgânları da gayet çok güvercin besleyip Reşid'e, Dimyat'a, İskenderiye, Cezâyir, Tunus, Fas, Merankuş'a ve beri tarafa Yenbû, Cidde, Mekke ve Yemen'e daima karadan ve denizden Bağdadî ve Mısrî güvercinler göndermededirlerdir ve yine gelmededirlerdir. Hakir Mısır'da Reşid ve Dimyat'da iken birkaçını gördüm. Bu kuş ile her diyara mektup göndermek Bağdad'daki Kuşlar Kalesi rahiplerinden kalmıştır vesselam.

*Tahmini konumdur.