Lindos

Seyahatnâme’de Lindos

Süleyman Han, Rodos'u fethedince bu kalenin de anahtarlarını teslim etmişler, yoksa Allah bilir bir şekilde zafer mümkün değil idi. Onun için bütün reayası muaf ve müsellemlerdir, ancak mütevelliye birer altın haraç verirler, vergilerden muaf Süleyman Han vakfıdır, hâkimleri mütevellidir. Tamamı 528 haraçtır, ama 5 bin kâfir vardır, sanki Malta'dır. Gerçekten her an Malta gemileri gelip bir hafta zevk ü safâ edip gider, asla bir el vurmazlar. Bütün kâfirleri siyah manlifke şapka giyerler. Aralarında birkaç Müslüman şekilli ahiryanları vardır ve halkı gayet zengindir.

Aşağı varoşta toplam 200 hane vardır. Ve Müslümanlar için bir mescidi var, gerisi kilisedir. Kat kat toprak örtülü kale gibi kârgir bina mamur ve süslü evler vardır, sanki her biri birer saraydır. Ve Frenk tarzı sanatlı evlerdir, ama evlerinde avluları dardır. Ancak iki adam yan yana geçer, dar sokaklar vardır.

Han, hamam ve bedesteni yoktur, ancak 37 kefere dükkânları vardır. Balık, havyar, peynir, soğan, sarmısak, ekmek ve et satılır. Ama meyhaneleri çoktur, her ev birer meyhanedir ve şarabı övülür. Her eşya bulunur, ancak yine Rodos'a muhtaçlardır. Bu varoşta hünkâr kapucubaşılarından Papaz Kapucubaşı ki Hıristiyan papazı iken Sultan İbrahim Han huzurunda İslâm ile şereflenip Kasımpaşa'da Piyale Paşa merhumun karısını alıp başkapucubaşılık verilmişti. Padişah fermanı ile Rodos kalelerinin bakım ve tamirine memur olmuştu. Bu Lindos Kalesi'nin aşağı varoşunda bu İsmail Ağa büyük bir hayrat etmiştir ki geçmiş vezirlerden hiçbirine nasip olmadı.

Daha önce bir kayadan biraz su çıkar belirtisi var imiş, onu usta kazıcılar getirtip Ferhadi külünkler ile büyük bacalar açınca bir can bağışlayan âbıhayat su çıkmış, beş göz çeşme akıtmış. Her lülesi insan boynu kalınlığı fışkırır. Bütün Mısır, Cezayir ve diğer yerlere gidip gelen bunda demir atıp sulanırlar. Yukarı kaleli de eşeklerle taşırlar. Yukarı kaleye tam 1 saatte çıkılır. Hakir 4 bin adımda çıktım.

Bir yoldan başka yolu yoktur. Başka yerleri şahin ve zağanos kuşu yuvalı yalçın kayalardır. Ve (—) bakan bir kapısı var. Yuvarlak şekilli ve 20 kuleli bir küçük kaledir ve deryaya toplan erişir. Rodos Adası'nın güneyinde bir burun ucunda göklere yükselmiş ibretlik bir kaledir. Yeryüzünde benzeri olmayan Van Kalesi, Mardin, Şebin Karahisarı ve Afyon Karahisarı, bu 5 adet kale ki Osmanlı elinde kudret eli kalesidir, bu Lindos Kalesi bu yazılan kalelerden sağlam ve dayanıklıdır. Öyle bir amansız kaledir ki Sultan Süleyman Han Rodos Kalesi'ne 120 kere yürüyüş edip zafer buldu. Ama bu Lindos vere ile fethedilmese içinde zahiresi olduktan sonra yüz yıl kuşatmadan korkmayacak İskender Seddi'dir. Ancak küçüktür, büyüklüğü çepçevre 400 adımdır. Ama küçük hisarı ile 800 adımdır.

Her evde su sarnıçları vardır, tamamı 40 hanedir. Dizdarı ve 20 neferi bu yukarı kalede olurlar.

Süleyman Han'ın minaresiz bir camii ve buğday ambarları vardır, başka yapı yoktur.

Kısacası 36 sene seyahatimde böyle bir Rum Kahkahası ibretlik kale görmedim. Cebehane kulesinden kuzey tarafında olan zemine baksan bütün bağ, bahçe ve bostan bukalemun nakşı görünür. Güneye baksan Akdeniz, göl gibi görünür. Açık havada batı tarafına baksan 200 mil uzakta Girit Adası'nın karlı karlı İsfakiye dağları açık seçik görünür.

Suyu ve havasının hoşluğundan mahbûbe Urum keratsaları ve nur gibi kızları gayet güzeldirler.

Yiyecek ve içeceklerinden, turna kanı şarabı gelen geçenlere dağıtılır, zira 3.700 bağı var, mütevelliye öşür verir.

Limanında tekir balığı, kalkan balığı ve levrek balığı, her ay bir tür balığın mevsimidir.

Büyük bir limanı vardır, iyi yataktır. Kefere zamanı gayet mamur imiş, zamanla bazı yerleri yıkılmış.