Manyas (Mâ-i İlyas) (Kuş) Gölü

Seyahatnâme’de Manyas (Mâ-i İlyas) (Kuş) Gölü

Yapıcısı Hallâk-ı âlem Yüce Yaratıcı’dır, ama Manyas Sahrası diye isimlenmesinin sebebi odur ki gölü ilk olarak (—) tarafında İlyas Pınarından doğduğu için "Mâ-i İlyas"dan bozma, Yörük Türkmen kavmi "Manyas Gölü" derler.

Fırdolayı büyüklüğü (—) fersah yerdir, ancak o kadar derin değildir. Abıhayattan işaret verir bir İlyas suyudur. İçinde alabalık, turna balığı, plan balığı (—) (—) (—) (—) ve çeşit çeşit nefis balıklar avlanır. Mîrî mal verir başka avcıları vardır. Herkes kendi zevki için, kazanç elde etmek için balık avlayamazlar.

Kış günlerinde burada olan kaz, ördek, angıt, kuğu, karabatak, bozbakal, sürhâb, yeşilbaş, martı, saka kuşu ve başka yüzlerce çeşit kuşlar ile bu göl dolunca her gece kuğu, kaz ve angıt seslerinden ve kanatları şakırtısından Manyas Ovası titrer. Bu kuşların da avcıları mîrî mal verirler, maktûdur.

Acayip ve garip ibret verici sır: Bir İlahî sırdır ki bu işe akıllar yetmez. Allah'ın âdeti öyledir ki su ateşin zıddıdır. Ateş üzerine su döksen ateş söner, ama Allah'ın hikmeti bu Manyas Gölünde bir bir çeşit pamuk kökü gibi kav biter. Su içinden koparıp çakmak taşı üzerine koyup çakmak demiriyle vursan Allah’ın emriyle sudan çıkmış yaş şeyden ateş çıkıp tütün yakılır ve her şeye kullanılır. Ama bu kavı kurutup çaksan ateş tutmaz. Meşhur bir çeşit kavdır. "Allah her şeye kadirdir" [Kur'ân, Bakara 20].

Bu Manyas Gölünün kenarlarında uzun boylu sazlar yeşitip bu gölün çevresinde olan reaya ve berâyâ o sazları mevsiminde koparıp terbiye ettikten sonra türlü türlü nakışlı hasırdan seccadeler, oturaklar ve döşemeler dokurlar ki insan hayran olur.

............... (3/4 satır boş)....................