Marmara (Gölmarmara)

Seyahatnâme’de Marmara (Gölmarmara)

Saruhan Sancağı toprağında 150 akçe kazadır. Nahiyesi 11 parça köydür ve muaf müsellem Lala Paşa vakfıdır. Eski zamanda acayip mamur, şenlikli ve süslü şehir imiş. Bundan başka yine bu kazada 3 adet köy daha Lala Paşa vakfı vardır.

Serdarı ve kethüdayeri var, ama müftüsü ve nakibi yoktur. Şehri bir kayalı bayırlar dibine kurulmuş, birbiri üzere iki katlı ve tek katlı 1.200 kiremit örtülü güzel hanelerdir, ama binden fazla şahane haneler harap olmuştur.

Mamur olanları 10 mahalledir. Ve bütün haneleri kuzey tarafındaki ovaya nazır, uzakları görebilen gayet havadar hoş evlerdir.

Ve tamamı 22 mihraptır. Bunlardan kalabalık cemaatli selâtin camii gibi Eski Cami, Lala Paşa'nındır. Kârgir kubbeli ve düzgün minareli aydınlık camidir. Avlusu şadırvanlı, taşra sofası da sütunlar üzerinde kârgir kubbeli ve sanatlı pencereleri ile bir iç açıcı camidir.

Ve medrese, han, imaret, dârülhadis, dârülkurra, mektep ve çeşme hepsi bu Lala Paşa'nın hayratıdır, tamamı baştan başa kurşun örtülü kârgir eski yapılardır. 100 kadar dükkânlar da kurşunludur.

Yukarı mahallede Hanefi Sultan Camii kiremitlidir, ama o kadar mamur değildir ve minaresi yoktur. Hanefi Sultan bizzat camiin mihrabı önünde kurşunlu bir kubbe içinde gömülüdür, Allah kabrini nurlandırsın. Anadolu Vilâyetinde keramet sahibi bir ulu sultandır ve menkıbeleri gayet çoktur. Bu camilerden başka mescitlerdir.

Bu kasabanın övülenlerinden, pamuğu, kavunu ve karpuzu meşhur, suyu ve havası orta hâllidir ama halkı fakirdir. Ve ayanından müderris efendiden gayri bir fert yoktur.

Hanefi Sultan ziyareti ve yanında Mehmed Baba ile Ali Baba sırrı aziz olsun.