Marmaşim (Gazzetü'l-Haşim) (Gazze)

Seyahatnâme’de Marmaşim (Gazzetü'l-Haşim) (Gazze)

Eski zamanda yapılan kalesini Buhtunnasr harap ettiğinden (---) tarihinde kalesinin yapıcısı (---) dır. Deniz kıyısından doğuya doğru bir saat uzaklıkta kumluk içinde dörtgen şekilli bir küçücük taş bina güzel bir kaledir. Duvarının boyu 20 mimar arşınıdır. Tamamı (---) adet burçtur. Ve hepsi (---) bedendir. Kıbleye doğru açılan bir demir kapısı var ama etrafında hendeği (---). Fırdolayı büyüklüğü (---) adımdır.

Bu kalenin dizdarı ve ( ---) adet kale neferatları daima mevcut olup bekçilik ederler. Zira gayet tehlikeli Çöl Arapları serhaddi olduğundan düşmanı çoktur. Kale içinde bütün Gazze ileri gelenlerinin ve köylerin halkının değerli eşyaları saklanır.

Kale içinde hepsi temiz toprak ile örtülü bağsız ve bahçesiz ufak tefek neferat haneleri vardır. Bir camii, buğday anbarları, [48a] cebehane mahzenleri, yetecek kadar cebehanesi ve çok güzel şahi topları vardır. Bu kalenin kıblesi tarafında şehrin varoşu vardır. Ve kale kapısı önünde yol aşırı bir mescidi var, üç vakit namaz kılınır ve kalabalık cemaatli mescittir.

Gazze şehrinin anlatılması: Düz geniş ovada toplam 6 mahalle ve hepsi 1.300 haneli şehirdir. Bütün yapıları kargir taş bina ve yüzeyleri tamamen toprak, kireç ve cıbız (alçı) ile örtülü büyük saraylar ve evler ile bezenmiş, çeşit çeşit yapılar ile süslenmiş bağlı ve bahçeli eski bir şehir ve büyük yerleşim yeridir.

Toplam (---) adet saraydır. Evvela Hüseyin Paşa Sarayı'nın övülmesinde dil yetersiz kalır ki her gece 100-200 atlı konuk eksik değildir.

............... (1 satır boş) ...............

Gazze camilerinin anlatılması: Tamamı 70 mihraptır. 11'i cuma namazı kılınır nur dolu camilerdir. Evvela çarşı içinde kalabalık cemaate sahip,

Vilayetin valisi Hüseyin Paşa Camii: Yeni yapı güzel bir camidir ki bütün Mısır, Şam ve Kudüs mimarlarının birbirleriyle yarışıp ustalıklarını göstererek inşa ettikleri benzersiz bir camidir ki hendese ilmi sahibi olan kimseler insaf gözüyle baktıklarında ağızlarını kapatıp hayretler içinde kalırlar. Marifetli usta bu camiye üç kat şerefeli uzun bir minare yapmış ki Mısır, Şam, Irak-ı Arap ve Irak-ı Acem'de benzeri yoktur. Sonra,

Sinan Paşa Camii: Yemen fatihi Sinan Paşa'nındır, ama o kadar geniş değildir.

................ (4 satır boş) ................

Bu camilerden başka geri kalanı mescitlerdir. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

…

Derviş tekkelerini anlatılması: Tamamı 7 tekkedir. Şehrin kıblesinde Şeyh Şavan Tekkesi, cennet bağı gibi bir tekkedir.

Ve şehrin ortasında Abdüllazim Tekkesi.

Ona yakın Ali Mergan Tekkesi, büyük ziyaret yeridir.

(---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

Tüccar hanlarının anlatılması:

................ (1,5 satır boş) ….............

Gelen-giden yolcu kervansarayları:

................ (1,5 satır boş) ….............

Susamışların sebillerinin anlatılması: Tamamı 200 sebilhanedir. Bu şehir çöllük yerde kurulduğundan akar ırmakları yoktur ve bir abıhayat su kuyusu var. Bütün askere yeter, şehir içindeki bütün sebillerin hayat suyunu develer ile bu kuyudan taşırlar.

Gönül alan hamamların anlatılması: Tamamı (---) hamamdır, ama Paşa Hamamı ve Üşkür Hamamı ferah, hoş havalı ve güzel yapılı aydınlık bir hamamdır.

................ (1 satır boş) ...............

Bedesten çarşısının anlatılması: Tamamı 600 dükkandır. Gerçi işlek şehir değildir ama Sultan Çarşısı'nda bütün değerli şeyler kolayca bulunur, ama saraçhanesi ve gazazhanesi gayet mahbupları ile süslü kargir yapı güzellikler yurdu dükkanları demişler.

Mahbuplarının anlatılması: Şam Havranı'nın güzellerinden sonra bu Gazze'nin marali ve ceylan sürmeli gözlü, şirin sözlü ve parlak beyaz yüzlü mahbuplarının gerdanlarında ve çene çukurlarında benleri çok olduğundan "Gazzetü'l-Haşim beni" diye meşhurdur. [48b]

Yaşlı genç halkının giyecekleri: İleri gelenleri samur, sof, çuka ferace ve atlas kabalar giyerler. Orta halli olanlar londura çuka ve beyaz sadeler giyerler. Sanat ehli ve fukaralarının hepsi alaca kereke aba giyerler. (---) (---) (---) (---) (---)

Havasının, suyunun tatldığı ve mahbuplarının yüz renklerinin anlatılması: Suyunun ve havasının tatlılığından halkı gayet beyaz yüzlü, siyah kaşlı ve bazıları kara yağız, düzgün vücutlu, sağlıklı, cömert, kerem sahibi, garipleri sever, sakin yapılı yumuşak huylu insanlardır.

Beldenin iklimi ve taliinin bildirilmesi: Bütün müneccimlerin görüşüne göre bu şehrin talii Müşteridir. Onun için bütün halkı işleri ve kazançları ile geçinirler. Dördüncü iklimin ortasında olup havası ılımandır. Enlemi (---) ve boylamı (---)

Tahıllarının beğenilenleri: Beyaz deve dişi buğdayı, arpası, nohudu ve,

................ (1.5 satır boş) ...............

Ürünlerinin beğenilenleri: Evvela 27 adet ürünü vardır. Bunlardan pamuğu, ipeği ve,

................ (1 satır boş) ...............

El imalatlarının beğenilenleri: Alaca sof kerekesi, Gazze yağlıkları, peşkirleri, peştemalleri ve siyah poşuları güzel olur.

................ (1 satır boş) ...............

Yiyecek ve içeceklerinin övülmesi: 7.000 bağdır. Zeytini, dutu, limonu, turuncu, narı, inciri, sulu üzümü, kavunu, karpuzu ve hurması cihanı tutmuştur, ama zeytinyağı Mısır'a nice bin deve yükü gidip Mısır'ı doyum eder güzel yağdır.

Gezinti yeri bağlarının anlatılması:

................ (1.5 satır boş) ...............