Mellevi

Seyahatnâme’de Mellevi

Circe Eyaleti hükmünde Minye kaşifinin yönetimi altındadır ve Minye kadısına nahiye ilhak olmuştur. Bazı zaman 150 akçe ile başka kaza ihsan olunur. 60 parça köyü vardır. Miri tahılını Minye ağası toplar. Ancak bir Mısır çorbacısı yeniçeri serdarı ve azeb serdarı vardır. Ama müftüsü ve nakibi Minye'dedir.

Bu şehir, Nil kenarında yüksek bir bayır üzerinde, düz bir yerde yeni yapılı süslü bir şehirdir. Zira bu mahalde Nil tarafına dolanıp bu şehrin hayli hanelerini yıkıp berbat etmiştir. Sonra vilayet halkı şehrin dışında, güney tarafında olan geniş yerlere 50 seneden beri yeni ve güzel binalar yapmışlardır. Hepsi 4.500 tuğla yapı, mamur ve süslü hane ve saraylardır. Bu Said Vilayeti'nde böyle bir şirin yeni binalı şehir yoktur. Bütün evlerinin duvarları siyah, kırmızı ve beyaz tuğla ile hane sahibi ismiyle, yapılış tarihleri ile ve ustasının ketebesiyle işlenmiş hanelerdir.

Bu şehir 16 mahalle, 40 mihrap ve 5 hutbe vardır. Bunlardan çarşı içinde,

Yusuf Bey Camii: 6 basamak taş merdivenli camidir. Boyu ve eni 60'ar adımdır. Cami içinde 30 adet küfeke taş sütunlar üzeri tavandır. Mihrabı ve minberi sadedir. Avlusunun çevresinde 20 sütun vardır. 3 kapısı ve 1 minaresinden başka bu şehirde minare yoktur.

Bitmemiş 2 cami daha vardır, gerisi mescittir. 1 hamamı ve 400 dükkanı var. 100 adet dükkan da bir yolda bu cami sahibi Yusuf Bey'indir, camie vakfetmiştir.

Ve 100 dükkan Circe Hakimi Mehmed Bey hayratıdır. Bütün dükkanların üzerleri örtülü kaptır, yolları paktır. Her an sakalar Nil suyu saçarlar.

3 ham, 7 sıbyan mektebi, 7 kahve erbabı ham, 6 sebilhanesi, 38 şekerhanesi 50 at değirmeni ve 7 yağ değirmeni vardır. Ancak ekmek fırını görmedim, bütün halkı evlerinde pişirirler.

Bu şehir içinde 17 bin adam vardır derler. Hepsi gariplerin dostudur.

Şehrin dört tarafında kale kapısı gibi sağlam ve dayanıklı tahta kapılan üzerinde mazgal delikleri vardır. Gerektiğinde onlardan Arap eşkıyalarına kurşun vururlar. Bekçiler her gece bu kapıları kapatıp anahtarlarını şeyhü'l-belede teslim ederler. Korunmalı ve güvenli şehirdir.

Suyu ve havası insanlar tarafından beğenilir. Mellevi mahbubu meşhurdur.

Meyveleri, mahsulleri ve sanayi ürünlerinin meşhuru, miskli miad şekeri, nöbet şekeri, katr-ı nebat ve nebat-ı hamevisi Mısır topraklarında yoktur ancak nebat-ı hamevi Şam'da olur.

Bostanlarında kasab, yani şeker kamışı 3 adam boyu ve kol kalınlığı olup her boğumu birer karış olur. Öyle lezzetli sulu olur ki bir boğumunu kesip emsen bir kase cüllabı çıkıp insana hayat verir. Tabiatı yumuşak bir şeker şerbeti çıkar. Ve cismi yok olur, ince ve temiz kabuğu vardır. Kısacası Mısır diyarında Mellevi şekeri ve kasab kamışı gibi yoktur. Bu şehirde meşhur olan bunlardır. Başka eşyaları da çoktur, ama herkesçe beğenileni şekeridir.