Merağa (Maraga)

Seyahatnâme’de Merağa (Maraga)

Azerbaycan toprağında Tebriz hududunda başka sultanlıktır. Bin kadar askere sahiptir. Kadısı, kelenteri, darogası ve münşisi vardır. Eski zamanlarda Huşenk Şah yapmıştır. Azerbaycan'ın en eski taht merkezi bu idi. Dünyaca meşhur, nüh-tak, Havernak Köşkü ve kahlar ile bezenmiş; bağlar, bostanlar ve akarsular ile süslenmiş sevimli ve şenlikli bir şehirdir. Düzenli ve tarhlı cennet bahçelerinde bulunan güzel meyveleri haddinden fazladır. Çok bilgili alimleri kıyaslanmayacak kadar çoktur.

Bu şehir ile Tebriz'in arası 11 fersahtır. Tamamı 7060 toprak örtülü hanesi, 11 camii, 40 ham, 60 adet mescidi, 40 derviş tekkesi, 11 gönül açan hamamı ve 3.000 adet dükkanları var. Genellikle halkı bezci, çulha ve pay-baftır ki renkli lekfuri bagasıları beğenilir. Merağa'nın yakışıklı gençleri ve güzel kızları İran ülkesinde beğenilir.

Hala bu şehir, Sultan IV. Murad askeri harap edeliden beri imar olmadadır. Ama ilk imar edeni ve yapıcısı (---) tarihinde Mervan ibn Muhammed el-Hımari'dir ki onların hüküm sürdüğü tarihlerde ta Sehend Dağı'na varıncaya kadar yetmiş bin hane imiş. Hala o tarafta yapılarının belirtileri görülmektedir. Lakin Cengizililerden Moğol ve Boğol taifesiyle Hülagu, Bağdad'da Halife el-Müstansır-billah üzerine yürüyüp giderken bu şehri harap etmiştir. Nice kereler daha harap olup Sehend Dağı'ndan uzakta imaristan olmuştur. Zira bu anılan Sehend Dağı, kuzey rüzgarına engel olduğundan havası ağır idi. Bu yüzden vadi içine yerleşim yapılmıştır. Ama yine bütün hayat suları Sehend Dağı yaylasından gelip nice bin bağ ve bostanları suladıktan sonra şehir içinde binlerce evlere, fıskiye, havuz ve şadırvanlarda akmaktadır.

Ve sulu üzümü, diğer meyveleri, kirazı, çeşit çeşit pamuğu ve sebzeleri meşhurdur. Halkı gayet beyaz tenli, marali ve sürmeli ceylan gözlü, şirin sözlü, aydınlık yüzlü halkı vardır. Halkının çoğunluğu gizlice Hanefi mezhebinde salih meşrep insanlardır. Dilleri genellikle Pehlevice konuşurlar, konuşması düzgün ve ifadesi seçik kimseleri," çoktur. Ve bütün vilayeti sekiz nahiyedir.

Evvela Seraçun, Benaçun, Dercerut, Kardul, Heştrud, Behsund, {305a] Ranguran, Kızılören nahiyeleridir.

Bu adı geçen nahiyelerin her birinde seksener ve yüzer parça mamur ve şenlikli büyük kentler vardır. Ama altmışı büyük şehir şeklinde cami, han, ve hamamlıdır, imaretleri ve çarşı pazarları vardır. Ve yedi adet mamur kaleleri var. Bu kent kalelerinin her birini anlatsak ciltli bir kitap olur.