Meş'ari'l Haram (Masjid Mashair Ul Haram)

Seyahatnâme’de Meş'ari'l Haram (Masjid Mashair Ul Haram)

Hakkında "Meş'ari'l-Haram'da Allah'ı zikredin" [Kur'ân, Bakara, 198] âyeti inmiştir. Burada bütün hacılar Ferah Dağı eteğinde çadırları ile konduklarında akşam vakti olup Meş'ari'l-Haram Camii'nde ezân-ı Muhammedîler okunup bütün hacılar o camide toplanıp önce kâmet olup akşam namazını kılarlar. Ardından bir kâmet daha olup yatsı namazını kılarlar.

Bunda da büyük bir dua olup herkes isteğine, bazı salih kimseler i'tikaf niyetine camiden çıkmayıp ta sabaha dek Kur'ân okurlar. O gece bu cami nice bin kandiller ile aydınlanıp kalabalık cemaatle dolup burada da akşam namazı ile yatsı namazı bir ezân ve iki kâmet ile kılınır. Bundan başka yerde caiz değildir. Eğer bunda da cemaat ile kasr-ı cemde bulunmadı ise yatsı namazını kılıp akşam namazına kaza niyet edip yalnız başına kılmalıdır. Sabaha dek kendi köşesinde bu kurban bayramı gecesinde ibadet ede, istek ve yalvarma geceleridir. Zira Arafat'tan henüz gelindiği sıradır. İnsan o sırada günahsız ve temizdir. Her ne hayırlı isteği varsa, kabul olunur.

Bu mübarek gecelerde bütün çadırları kandillerle süslerler. Cemre taşları ki Mine Pazarı'nda şeytanın recm taşları için bu Müzdelife'de 63 taş toplaya, her biri bakla ve fındık kadar ola.

(—) (—) (—) arasında kumsal yerde bir ulu kârgir eski ve büyük camidir. Mihrap tarafı (—) büyük kubbelerdir. (—) sütun üzere (—) kemerler üzere kuruludur. Cami içi boyuna ve enine (—) ayaktır. Avlusunun boyu ve eni (—) adımdır.

Bu camiin kuzeyinde derya gibi büyük bir bürkesi var, Arafat suyundan doludur.

Bu mahalde yer yer bostan kuyuları vardır. Ve cami hizmetçilerinin birkaç haneleri vardır. Cemaati azdır, ancak hac mevsiminde ve bu Arafat dönüşünde Kurban bayramı Şâfiî vaktinde Mine Pazarı'nda olan hacılar da bu camie toplanırlar. Zira bayram namazı yerine bu camide sabah namazından sonra vakfeye durmak vaciptir. Durmayıp gitseler haccı eksik olup dem fidyesi lâzım olur. Bütün hacılar Hak emri üzere sabah namazını kılıp ta sabah yeri sararıp gün doğacağı zamana kadar bu Meş'ari'l-Haram Camii'nde vakfeye duralar. Arafat'ta bunda bayram namazı yoktur. Kurban bayramı dedikleri Arefe günüdür ki Arafat'a çıkılıp Mescid-i İbrahim'de kasr-ı cem namazı kılınır ve Arafat Dağı'nda hutbe okunur, bayram namazı kılınmaz, vesselam.

Ancak bu Meş'ari'l-Haram'da durulan vakfe bayram namazı yerine geçer. Ama İmam (—) görüşüne göre (—) (—) hatta bazı tefsircilere göre insanların hukuku burada bağışlanır, demişler. Bazılar bu görüşe katılmamışlardır, ta ki hukuk sahibi razı olmayınca affolunmaz, demişler ve hep birlikte bu sağlam görüşe imza atmışlar. Müzdelife duası:

“Allâhümme inne hazâ Müzdelifetü ceme'tefîhâ kulüben mü'ellefe fe'ellif beynî ve beyne cemî'i'l-müslimine ve'l-müslimât vec'alnî mimmen de'âke fe'ecebtenâhu ve tevekkele aleyke fekeffeytehu ve'emine bike fehedeyteh" diye.