Moğazbird Kalesi
Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’de bu durak için aktardığı tarihî anlatı.
Seyahatnâme’de Moğazbird Kalesi
Gürcistan toprağında Kars eyaleti hükmünde eski kanun üzere sancakbeyi tahtı idi. Nice kere kızılbaş eline düşünce ülkesi harap olmuştur. Hala Kars nahiyeleridir. Kalesini İran ülkesi şahları hanlarından Moğaz Han yapmıştır. Daha sonra Akçakoyunlu eline, ondan Şah İsmail'e geçmiş ve onun elinden Süleyman Han feth etmiştir.
Hakimi kale dizdarıdır ve 150 neferatı vardır ve naibliktir. Kalesi havalesiz bir kaya üzere beşgen şekilli sağlam taş yapı güzel küçük bir kaledir. Ancak küçük kaledir.
Tamamı 600 kadar bağlı ve bahçeli ve taşra varoşlu haneleri var. Camii, ham, hamamı ve on adet dükkanı var. Gayrı büyük imaretlerinden bir yapısı yok bir serhaddir.
Bu kalenin dibinden Arpaçay Nehri akar. İlk çıktığı yer Gürcistan taraflarından gelip bu mahalden geçerek Aras'a altı saat yakın yerde Tekelti kenti dibinde Aras Nehri'ne katılır, hayat suyu Arpaçayı'dır.
Ve bu Moğazbird, Acem'in Şurakil Kalesi toprağıyla bitişiktir. Ancak Şurakil Kalesi Acem elinde kalmış, bütün Şurakil nahiyeleri Kars hükmünde kalmıştır. İkisinin arasında Arpaçayı hala tabii olarak sınırdır. Bu nehrin karşı doğu tarafı Acem'dir. Beri, batı tarafı Kars toprağıdır.
Bu tarihî anlatı, kullanıcı tarafından yeniden yayınlama izni bulunduğu beyan edilen “Evliya Çelebi Seyahatname Haritası” kaydından aktarılmıştır. Metindeki dönem dili, tarihî görüşler ve ifadeler Evliya Çelebi’nin anlatı dünyasını yansıtır; güncel bilgi olarak değerlendirilmemelidir.
Orijinal harita kaydı ↗