Müneccim Kuyusu Mesiresi
Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’de bu durak için aktardığı tarihî anlatı.
Seyahatnâme’de Müneccim Kuyusu Mesiresi
Bu Samsonhane yakınındadır. Osmanlılardan ( ---) zamanında Ali Kuşçu adlı bir yıldız ilmi sahibi, zic ilminde rasad çıkarmak için bir kuyu kazmıştır ki derinliği 105 kulaçtır. Daha sonra alimler toplanarak,
"Bu rasad hangi diyarda yapılırsa ol şehri düşmanın işgal etmesi kesindir" diye padişaha bildirip Ali Kuşçu'yu rasaddan vazgeçirirler.
Hala o kuyuyu Sultan IV. Murad doldurmak için Şeyhülislam Yahya Efendi'ye noktasız,
"Şu rasadı yıkalım mı" diye sorup tezkire yazmışlar. Şeyhülislam Yahya Efendi görse ki noktasız bir bilmece,
"Bre gelin ihvan, padişahımız bir lugaz (bilmece) göndermiş, cevabını bekleder" diye fen sahibi ve zorlukları çözen adamların hepsi toplanıp çözmede aciz kalırlar. Sonunda zavallı kapıcı kapıdan çağırıp,
"Sultanım şu terkibe her biriniz sever sıda şuvrısda sivrasdı deyüp durursuz. İzn-i şerifiniz ile şu padişahımın hattını yüzüme sürüp görsem" deyince Şeyhülislam Yahya Efendi,
"Bre ebter biz çözemedik de sen mi çözsen gerek" der.
Bunun üzerine Muid Ahmed Efendi ve Balızade Efendi derler. Beyt:
Her mişe güman meber ki halist
Şayed ki pelenk nühüfte başed
deyüp padişah hattını kapıcının eline verdiklerinde hemen o an nükteci kapıcı,
"Şu rasadı yıkalım mı?" demiş,
"Lugaz mıdır bilmem nedir?" deyince hemen Yahya Efendi,
"Şu rasadı yıkalım mı?" demiş, "Lugaz mıdır bilmem nedir?" deyince hemen Yahya Efendi,
"Bre Allah razı ola kapıcı. Biz yıkalım mı kelimesini, noktasız olduğundan yıkalım mı, bakalım mı, takalım mı, sakalım mı deyüp dururuz. Bre meded Haseki Ağa'yı çağırınız, haber götürsün" deyip eline bir kalem alarak,
"Padişahım o şanssız müneccim Ali Kuşçu 'nun can kuşu uçmağıla uçmakta (cennette) belki karar etmeyip bu dünyada karargahı olan rasad adında cehennem kuyusunu yıkıp toz toprakla doldurasınız" diye fetva gönderir.
O saat padişah Kaptan Recep Paşa'ya ferman eder. Kaptan Paşa, forsalar ile o kuyuyu toprak ile doldurdu. Bugün yine dört tarafı yeşillik ve gezilecek yerlerdir.
Daha soma Şeyhülislam Yahya [133b] bilmeceyi çözen muradına ermemiş kapıcıyı Murad Han hattıyla muradına erdirip Kütahya mevleviyeti küçük olduğundan ilk defa ona verilmiştir.
Bu tarihî anlatı, kullanıcı tarafından yeniden yayınlama izni bulunduğu beyan edilen “Evliya Çelebi Seyahatname Haritası” kaydından aktarılmıştır. Metindeki dönem dili, tarihî görüşler ve ifadeler Evliya Çelebi’nin anlatı dünyasını yansıtır; güncel bilgi olarak değerlendirilmemelidir.
Orijinal harita kaydı ↗