Oraman Ülkesi

Seyahatnâme’de Oraman Ülkesi

Bir dere kenarında gerçekten de orman hıyâbânlı, bağlı, bahçeli, cami, han ve hamamlı çarşısız bir bakımlı ve şenlikli 1.500 haneli beldedir. Bu köyün eteğindeki yüksek dağın üzerinde Cihan Şah Kalesi diye tamam bir kale vardır ki Azerbaycan şahlarından Cihan Şah yaptığından onun ismiyle isimlenmiş yüksek bir kaledir, bakımlı ve şenliklidir.

Ama bu mahalde taraş, tula [tazı, av köpeği], çapar [alaca renkli] ve araş [arayan, arayıp bulan] zağarlar [iz sürücü av köpeği] ile ve Bağdad ve Urfa küçüğü tazılarımızla ava gidip Cihan Şah Kalesi'ni seyr edemedik. Ama uzak mesafeden taş yapı sağlam ve güzel bir kale görünmekte idi.

Vilâyet halkının söylediklerine göre bunu da Süleyman Han asrında Cihan Bey adlı bir bey bu kalenin anahtarlarını yine Baltacı Mehmed Paşaya teslim edip itaat eder. Ama halkının tamamı Şâfiî Kürtleridir. Aşiret beylerinin ismi Şems Ali’dir. Ellerinde hatt-ı şerifleri var ki Acem veya Osmanlı'dan hangisi galip olur ve Şehrezûr pazu zoru ile her kimde kalırsa bu kavim ona tâbi ola, diye ellerinde yarlığları [fermanları] var.

Ülkenin doğu tarafında Acem'in Hemedan ve Dergezîn'i 5 konak yakındır. Kıble tarafında da Musul Kalesi 5 menzil yerdir. Ve kuzey tarafında İmâdiye Kalesi de 5 menzil yerdir.

Ve bu mahalde Şehrezûl sınırı tamam olup İmâdiye toprağma dahil olundu, vesselam.

Gerçi bu Şehrezûl Eyaleti büyük vilâyettir, ama herkes bir çeşit yol ile bir tarafa yönelir; ama bu hakir kul denk yoldaşlarımız ile böylece seyahat edip kâh doğuya, kâh batıya, kuzey ve güneye kaleleri ve beldeleri gezip dolaşıp Şehrezûr toprağını bir şekilde gezip görüp [374b] Behdînân toprağı, Seyyid Han vilâyeti, yani iman şeddi İmâdiye diyan olan pâk toprağa ayak bastık. Evvelâ İmâdiye toprağına ayak bastığımızda kuzey tarafa doğru 5 saat gidip sarp taşlıklar içinde,