Pasova-i Hakaniye (Passava) Kalesi

Seyahatnâme’de Pasova-i Hakaniye (Passava) Kalesi

(---) tarihinde Bayezid Han asrında (---) Paşa yaptığı için kal'a-i hakaniye-i amaniye diye Defterhane-i Padişahi'de yazılıdır. Hala Mizistre Sancağı voyvodalığı ve Bardunya kazası naipliğidir. Ancak dizdarı ve 100 adet hisar eri vardır. Diğer hakimleri yoktur.

Kalesi deniz kıyısından (---) mil uzak Manya Dağları içinde bir sarp taşlı yalçın kaya üzere havaleli 4 köşeden uzununa ve kıbleden batıya sürahi şeddadi sağlam yapıdır. Çepçevre büyüklüğü 1.050 adımdır. 4 tarafı gayya deresi olmakla asla bir tarafında hendeği yoktur. Fırdolayı yalın kat duvardır, ama 5 arşın enli kargir yapı duvardır. Ve çepçevre 12 adet sağlam burçlardır. Ve kuzey tarafı 10 minare boyu cehennem çukuru gibi uçurum olmakla o tarafın kale duvarı yoktur.

Hasılı, bu kaleye bir taraftan zafer mümkün değildir, ama havale olan kayalar kale içinde adam gezdirmez. Onun için kale içinde bir er, bir oğlan, bir avrat ve bir hane yoktur. Tüm [276a] kale erleri aileleriyle kale kuleleri içinde olan kat kat kulelerde sakinlerdir. Her bir bölük ağaları birer kule içinde neferleri ile olurlar. Ancak kale ortasındaki meydanda bir kargir minareli, kargir kubbeli ve kiremit örtülü (---) camii var, altı safi su sarnıcıdır. Bu cami içinde de bekar gönüllü gazileri olurlar. Bu kalede acayip ve garip balyemez topları var.

Burada çarşı pazar, başka imaret ve bağ bahçe yoktur. Neferleri kapıdan dışarı yalnız çıkmaya kadir değillerdir. Suya gitseler 40-50 adet gazi pür-silah olup suya, bağ ve bostanlarına gidip gelirler. Ara sıra Manya kafirleriyle cenk dahi ederler. Doğuya bakar sağlam, demir, küçük bir kapısı olup üstünde kulede dizdar sakin olur.

Suyu ve havası gayet hoştur. Bu kalenin kıble tarafında bir top menzili uzak bir iyi hoş limanı var, 100 parça gemi alır, Paşa Limanı derler.