Peçoy (Pécs)

Seyahatnâme’de Peçoy (Pécs)

Latin tarihçileri ve Rum Yunan tarihçilerinin tarihlerinde yazdıkları üzere "Bu Peçoy Kalesi Hazret-i Risâlet-penâh'ın doğumundan 882 sene önce Büyük İskender'in ölümünden önce İşrâkîlerden Filozof Eflâtun-ı İlâhî'nin öğretmesiyle bu Peçoy Kalesi yapılmıştır" diye Yanko ibn Madyan kardeşi Yanvan Kral tarihinde ayrıntılı olarak yazmıştır.

…

Peçoy-ı dilcûy Kalesi zemininin anlatılması: Firav Dağı adlı bir alçak bayırlı dağ eteğinde dörtgen şekilli şeddadi taş rıhtım yapı hoş bir kaledir ki temelindeki taşların her biri Mengerus fili cüssesi kadar vardır. Öyle düzgün kesme taş ile yapılmış sağlam bir kaledir ki anlatılıp yazılmaz. Duvarı bir kattır ve alçaktır, ancak kalın ve enli şeddadi duvardır ki boyu 20 arşındır. Çepçevre derin ve geniş hendektir ki mimar arşınıyla tam seksen arşın enli derin hendektir.

Bu hendek dibinin tam orta yerinde balıksırtı gibi yığılmış toprak var ki kaleyi kuşatmıştır. Kuşatma sırasında bu sırt toprak üzerine tamamen ağaçtan şarampav, yani parmaklık dizip ardına metrisler kazıp hendeği korur.

Bu hendek dibinden kalenin burçlarına ve beden dişlerine kadar kale duvarı 50 arşın yüksektir, ama hendekten yukarı duvar 20 arşındır.

Bu kale çepçevre kale duvarı üzerinden büyüklüğü tam 5.000 germe adımdır, ama levendane adımdır. Tembel tiryaki adımı değildir.

Ve tamamı 87 adet sağlam burçlardır ki her biri birer çeşit sanatlı ve süslü burçlardır. Hepsi 5.500 adet beden dişleridir. Bunlar da inci gibi sıra ile dizilmiş bedenlerdir.

Ve kamusu 5 adet kapıları vardır. Evvelâ doğu tarafındaki Budin Kapısı'ndan içeri çarşı pazar içinden tâ batı tarafında Sigetvar Kapısı'na kadar bu şehrin uzunluğu 1.500 adımdır. Ve kıble tarafında olan Şikloş Kalesi'ne gider kapıdan içeri tâ yeni kapıya kadar şehir içinde 1.500 adımdır ve Frengi Kule Kapısı güneye açılır. Kalenin bu Frengi Kapısı tarafları yalın kat duvardır, ama başka tarafları fırdolayı hisarpiçeli ve hendekli sarp duvarlardır. (—) (—) (—)

Müslüman mahallesinin sayıları ve isimleri: Tamamı 17 adet mahalledir. Bir kefere mahallesi Budin Kapısı'ndan taşradır, gerisi şehir içindedir. Macar, Bulgar, Sırp, Rum ve Ermeni ve Freng yoktur, ama Yahudi vardır.

................(1.5 satır boş)...................

Meşhur mahalleler bunlardır.

Kibar ve ayan sarayları ve Müminlerin diğer evleri
Dükelisi 2.200 adet tek katlı ve iki katlı eski tarz kârgir yapı, kat kat kâfir işi güzel hanelerdir ki her birinin övgüsünde dil kısa kalır. Ve tüm evlerin çatıları birer çeşit sanatlı kâfir işi kırmızı kiremitler ile örtülü mümin mekânlarıdır. Bu tür kiremitleri bu hakir bir diyarda görmemişimdir. Ama ara ara diğer Tuna kenarı evleri gibi şindire tahta örtülü orta hâili kimselerin haneleri vardır, ama her evde bağ ve bahçeler, havuz ve şadırvanlar bulunur.

Bütün caddeleri satranç nakşı tarh olmuş yollardır ki her ne taraftan baksan bu yollardan şehrin bir başından bir başına kadar [67a] görünür. Yürünecek yerleri iri taşlı eski tarz kaldırımlı tertemiz, şahane yürüyecek yolları var. Bu anayol üzerinde olan ayan saraylarının hepsi 40 adettir. Evvelâ (—) (—) (—)

....

Çarşı bedesten: Tamamı 400 adet ehl-i hıref dükkânlarıdır, ama Karanlık Çarşı adlı yerde bedesten dükkânları gibi Hint ve Yemen mallarından değerli mallar ve nadir kumaşlar bulunur. Gerçi şehrine göre dükkânları azdır, ama bütün serhaddin bu şehir bedestenidir. Ve Budin Kapısı'ndan dışarıda abıhayat sular kenarında bir Tabahane Çarşısı var ki sanki Anadolu'da Afyonkarahisarı tabahanesidir. (—) (—) (—)

6. Kitap 1. Cilt Sayfa 246