Praşo (Brașov)

Seyahatnâme’de Praşo (Brașov)

Bir dereli, tepeli ve eğimli yere yapılmış büyük bir kaledir, ancak eğimli tarafı yıldız rüzgârı tarafında ters yönde olduğundan o mahalle iki adet kale gibi sağlam tabyalar yapıp kaleyi o eğimden kurtulmuş sanırlar, ama henüz kaleye ciğerdelen yapmışlar, zira bir düşman gelse bu kulelere sarılınca kalede kaz ve tavuk gezmez olur. Eğimleri de çok kayalı tepeler vardır. Sanki hemen Venedik'in Hersek vilâyetinde Nova Kalemiz yakınında Kotur Kalesi gibi bu Praşo da öyle havaleli sefil kaledir. Şin Kalesi kadar geniş değildir, ama şeddadi yapı sağlam rıhtımdır ve muazzam tabyaları var. Her birinde kırkar ellişer adet balyemez topları, cebehaneleri ve (—) adet kapıları var. (—) (—) (—)ve hendeği (—) ve toplam 2.000 adet kale soltat askeri var. Asla ve kat'a burada Nemse yoktur ve komazlar da.

Hisar içinde 10.000 adet odalardır, zira her sarayda beşer onar adet tek ve iki katlı seyirlik bukalemun nakışlı haneler var. Her biri birer tür hendese üzere tarh olunmuş baştan başa kırmızı, yeşil, sarı, mavi ve beyaz tarhlı kiremitler ile damları örtülü mamur saraylar vardır ve nice bin evleri de şindire tahta örtülüdür. Çeşit çeşit billur, necef ve moran camlarıyla pencereleri, şahnişin ve maksureleri süslü şehirdir. Tüm evleri biri biri üzere kat kat eğimli, yer yer bahçeli güzel hanelerdir.

Ve hepsi 70 adet kiliseleri var, ama 22'si manastırlardır ki her biri birer kralın, birov ve irşeklerin kale gibi yapılandır. Hepsinde yüzer, ikişer yüzer ladika ve irşekler vardır. Hepsinin damlan sarı pirinç ve beyaz kalaylı teneke örtülüdür ve yüksek kule gibi dört köşe gökyüzüne doğru çıkmış çan kulelerinin altın ile yaldızlı haçları parıldar, ama (—) (—) (—) Tamamı 40.000 odadır, diye birovlar anlattılar.

Bu da yalın kat duvar içindedir. Burada olan cennet bağlı ve bahçeli, bukalemun nakışlı altınlı saray bir diyarda yoktur, meğer İstanbul'da ola. İstanbul'un haneleri kalaylıdır, her an yanar. Ama bu Praşo sarayları baştan başa kat kat kârgir yapı, kemer üstüne kemerdir. Sanki her kemerleri tumturaklı Kisra kemeridir. Çarşı pazarı ve diğer sokakları tamamen düzenli olarak satranç nakşı tarh olunmuştur. Tamamı 2.000 dükkândır, ama hepsi anayol üzerinde değildir. Tüm sanayi ehli evlerinde işleyip kadınları ve kızları, bozuk âdetleri üzere alış veriş eden yıldız gibi temiz kızları mallarını satarlar ki, her biri Züleyhâ benzeri peri gibi güzel kızlar güzellik metalarını da satıp güzellik metamı arz ederler ama ırz-ı kemâl-i cemâl etmezler.

Tüm sokaklarında insandan omuz omuzu sökmez. Birovlarını sözleri üzere bu şehirde 100.000 adam vardır dediler, gerçektir. Zira Osmanoğlu askeri korkusundan bu kale emin olduğundan tüm Macar kâfirleri bu kaleye dolmuşlardı. Ve pazarında gerçi Rum şehirleri gibi kubbeler ile yapılmış bedesteni yoktur, ama tüm Rum, Arap, Acem, Hint, Sind, Belh ü Buhârâ, Laristan, Multan, Maskov, Leh, Çek, İsveç, Nemse, Dip Frengistan [28b] ve Türkistan mallarının kıymetli eşyaları bolca her ne istesen bulunur.

Güzellik pazarı içinde türlü türlü ıtriyat, ûd, zebât ve mâverdin hoş kokusundan insanın dimağı kokulanır. Genellikle güzel kokulu telâtin derisi kokar. Bu güzel kokuluk bir kâfir memleketine mahsus değildir. Başka kâfir diyarları balık, sirke, turşu, murşu, salamura, şarap ve arak kokar, ama bu Praşo misk ve ham amber kokar.

Tamamı 17 handır. Tüm Hint, Sind, Rum ve Acem bezirgânları bu hanlarda kalırlar ki yeri iklimin tüccarları elbette burada bulunurlar. Zira bu şehir Erdel memleketinin Mısırıdır. Ve (—)

Suyu ve havası hoştur. Onun için mahbûb ve mahbubesi cihan süsüdür. Bağ ve bahçesi hesapsızdır. Yemesi hoş üzümü olur, eriği, elması, armudu ve beyaz sipov ekmeği güzel olur. Ancak inciri, narı, limon turuncu ve zeytini asla olmazdır, zira beşinci iklimin sonunda bulunmuştur. Arz-ı beledi (—) (—) ve uzun günü (—) saat ve derecedir. (—) beğenilenlerinden,

................(1 satır boş)...................

Bu şehrin ileri gelen kefereleri, seçkin dilberleri, maarif erbabı ve sanatkârlarıyla has sohbetler edip o kadar eğlendik ki Leh vilâyetinde Krakov hâkimi Varşalka Kral yanında böyle safâlar etmedim.