Raça (Sremska Rača)

Seyahatnâme’de Raça (Sremska Rača)

Bu sağlam hisarın karşısına gelip bir gemi ile Sava Nehri'ni karşı Raça Kalesi'ne geçip gümrük emininde konuk olup işlek şehrin gezip dolaşmasıyla meşgul olup önce yaşlı kimseler ile ve maarif erbâbı ve sâlihlerden hâl sahibi adamlar ile görüyüp [170a] kaynaşmaya başladık.

Raça Kalesi'nin ismi Sırp dilinde (—) (—) demektir. Yine Sırp banlarından Belgrad Kalesi'ni Fatih'e vermeyen Koca Matyaş Ban babasının yapısıdır.

Sonra bu kale (—) tarihinde Süleyman Han'ın Makbul iken Maktul İbrahim Paşa eliyle fethidir. Hâlâ Sirem Sancağı beyinin voyvodası hâkimdir ve 150 akçe yüksek payeli kazadır.

Ve tamamı (—) adet köyleri itaatkârdırlar. Şeyhülislâmı, nakibüleşrafı, sipah kethüdayeri, kapukulu ve Budin kulu serdarı vardır. Gümrük emini ve haraç emini Budin kulu tarafından zabt olunur. Muhtesibi, bâcdârı ve şehir kethüdası vardır, ama kale dizdarı ve neferatları yoktur.

Raça Kalesi'nin zemini ve şekli: Sava Nehri kenarında bir alçak topraklı düz çemenzâr yerde bir buruna kurulmuş üçgen şekilli bir şeddadi tuğla yapı güzel bir kale imiş. Bu kalenin yapıldığı burunun karşısında Drin Nehri zor ile İzvornik'den beri gelip Sava Nehri gibi kuvvetli suya Drin vurup bu Raça Kalesi'ni Drin Nehri ve Sava Nehri bir olup harap ederler. Ancak Sava Nehri kenarında bir kulesi kalmış. Onun için bu kalenin dizdarı ve hisar eri yoktur.

Raça şehri: Anılan çemenzâr burunda Sava Nehri ve Drin Nehrinin birbirlerine karıştığı yerde hepsi 7 adet Müslüman mahallesi ve 4 mahalle Bulgar keferesi ve Sırp keferesi mahalleleridir. Hepsi 550 adet tek ve ikişer kat, hepsi tahta yapılı, cennet bahçeli mamur evlerdir, ama kârgiri nadirdir. Bütün avluları baştan başa tahtadan imar olmuştur. Hatta bütün sokakları tahta balvan döşelidir. Şehirden taşrası kış günleri çamur deryası olur, zira zemini alçaktır.

Ve 5 adet mihraptır. Beşi de cuma namazı kılınır kalabalık cemaatli camilerdir, ama isimlerini bilmiyorum. Ve beşi de kurşunsuz şindire tahta örtülü mabedgâhlardır, ama minareleri o kadar sanatlı değildir.

Ve 2 yerde medresesi vardır, ama dersiâmları yoktur. Ve 3 adet sıbyan mektebi var, ama oğlanları o kadar akıllı ve olgun değillerdir. Ve 2 yerde derviş tekkesi vardır.

Ve 2 adet ufak tefek tüccar hanları var, ikisi de gümrük emini iskelesi başındadır. Ve sadece bir aydınlık hamamı var, ama küçüktür.

Şehir içinde 3 yerde insanların geçmesi için ağaç köprüleri var, zira Drin Nehri ve Sava Nehri pek taşkın gelse, şehrin nice bahçelerini ve şehrini su basar. Onun için tahta köprüleri vardır.

Ve hepsi 70 adet dükkândır, ama bedesteni yoktur, ama bağı bahçesi gayet çok olup beğenilenlerinden lipo ekmeği, bal suyu, eriği ve elması cihanı tutmuştur, ama üzümü tatsız olup içkisi de adamı sarhoş etmez, onun için halkı hoş-hâllerdir.

Bu şehri Sava Nehri kuşatmıştır. Hâkim istese bir Sava'dan bir Sava'ya köyünü kesse, bu Raça şehrinin ada olması mümkün idi. Suyu ve havası hoş olduğundan tüm halkı sağlıklıdırlar. Hepsi Poturca konuşup ticaret ile geçinirler, halkının çoğunluğu tiransa gemicilerdir.

Ayanı serhatli esvabı giyerler, ama gayet zevk ehli baba-yı âlem fukara dostu, sofra sahibi, garipleri sever adamlar ki çoğunluğu oğuz, hile bilmez erlerdir.