Revan (Erivan)
Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’de bu durak için aktardığı tarihî anlatı.
Seyahatnâme’de Revan (Erivan)
Zengi Irmağı kıyısına yapılmış güney tarafından kuzeye uzunlamasınadır. Ve derinliği gayet ensizdir. Hatta Sultan Murad Han'ın vurduğu balyemez topların darbından gülleleri bir yanından vurup Tebriz Kapısı tarafı duvarını yıkarak gülle dışarı çıkarmış. Nice yüz gülleler sağlam kulelere de tesir etmiştir ki bellidir.
Revan Kalesi'nin Perhad Paşa'nın yaptığı duvarları kırkar meliki zira yüksekliktedir. Ama Tokmak Han'ın yaptığı elli zira enli ve yirmi zira derin rıhtım yapıdır.
Toplam (---) büyük burçtur ve hepsi (---) benddir. Fırdolayı çevresinin büyüklüğü (---) adımdır. Zengi tarafından hendeği yoktur, ama mazgal delikleri çoktur. Güneyi, doğusu ve kuzey tarafına hendekleri vardır. Ama sulu yerde olduğundan hendeği o kadar derin değildir. Lakin bazı yerleri yüz ellişer benna ziraı enli hendektir. Ve bütün çevresinde üç adet sağlam demir kapıları vardır.
Evvela güney tarafına Tebriz Tapısı, kuzey tarafına Meydan Kapısı ve Yayla Kapısı derler, Çevgan Meydanı bu taraftadır. Batı tarafına Köprü Kapısı, Acemler Derveze-i Pül derler, yani köprü kapısı demektir. ( ---) ( ---) ( ---) ( ---)
Toplam 700 pare Osmanlı'dan kalmış küçük ve büyük kale döver top var. Diğer aletlerine ve cebehanelerine hadd u hasr yoktur. Zira İran Azeybaycanı ülkesinin son sınır şehridir ki zor ile Kızılbaşların eline girmiştir.
Toplam 3.000 kale neferatı, 3.000 han askeri ve 7.000 eyaleti askeri vardır. Birkaç kere hanlar hanlığı olmuştur. Kadı, molla, şeyh-i şerifi, kelenteri, darogası, münşisi, yasavul ağası, korucubaşısı, eşik ağası, dizçöken ağası, yedi adet mihmandarları ve şahbendederi vardır. Bütün İran ülkesi serhatlerinin seçkinidir.
Şehir içinde toplam 2.060 toprak ile örtülü güzel haneler vardır. Bunlardan Han saray bakımlı ve şenliklidir ki Emir Güne Han fazlasıyla imar etmiştir. Bu saray yakınında şah darbhanesi vardır ki Abbasi ve bisiti kesilir ki, han sarayının solundadır.
Yayla kapısından taşra büyük varoşa Eski şehir derler. Han, cami ve çarşı pazarlı varoştur. Ve köprü başında han bağı vardır ve köprü başında cami, han ve hamamlı ve çarşı pazarlı şehri vardır.
Kısacası bu şehrin içinde ve dışında şah çarşısı bulunan büyük şehirdir. 1045 tarihinde Acem istila ettiğinde bu kalenin doğu tarafı dışına üç kat dalına çim ve rıhtım hisariçe dahi inşa etmiştir ki taş yapıdan sağlam dayanıklı bir hisar olmuştur
................ (2 satır boş) ................ [310a].
Bu tarihî anlatı, kullanıcı tarafından yeniden yayınlama izni bulunduğu beyan edilen “Evliya Çelebi Seyahatname Haritası” kaydından aktarılmıştır. Metindeki dönem dili, tarihî görüşler ve ifadeler Evliya Çelebi’nin anlatı dünyasını yansıtır; güncel bilgi olarak değerlendirilmemelidir.
Orijinal harita kaydı ↗