Rodnik (Rudnik)

Seyahatnâme’de Rodnik (Rudnik)

Sırpça (—) (—). Sırp krallarından Milyoş Kral yapısıdır. (—) tarihinde Yıldırım Bayezid Han fethidir. Daha sonra kâfirler işgal edip (—) tarihinde Fatih Mehmed Han Belgrad gazasına giderken bu Rodnik Kalesi'ni aman ile feth edip Belgrad'ı kuşatır.

Allah'ın hikmeti Belgrad'm fethi nasip olmayıp Fatih Gazi Belgrad'dan fetihsiz dönüp yüce saltanat evlerine vardıklarında yeri cehennem kâfirlerin kararı kalmayıp fırsat bulup Rodnik Kalesi'ni kuşatırlar. Sonunda îslâm askerleri aman ile kaleyi küffara verirler.

927 tarihi Cemâziyelâhirinin 11. gününde [19 Mayıs 1521] yere gelesi küffar Osmanoğlu büyüklüğü ve gücüne takat getiremeyeceğini bilip hisar içinde olan kâfirler kaleyi aman ile Sâlihli Yahya Bey'e teslim ederler. Hâlâ o zamandan beri Osmanoğlu elinde Semendire Sancağı beyinin hâss-ı hümâyûndan ayrılmış subaşılığı hâssıdır ve 150 akçe payesiyle verimli kazadır. Nahiyeleri 76 parça bakımlı köylerdir. Kethüdayeri ve yeniçeri serdarı var, ama Belgrad yakın olmak ile şeyhülislâmı ve nakibüleşrafı yoktur.

Rodnik Kalesi'nin şekli: Gökyüzüne doğru baş uzatmış bir yüksek dağın tepesinde beşgen şekilli bir taş yapı bir köhne, viran kaledir ki Semendireli Gazi Balı Bey'e bir kere bu kale küffarları isyan edip Gazi Balı Bey bu sarp kalenin fethinde zorluk çeker. Sonunda 4 tarafını kuşattığında kâfirlerin dışarı çıkmaya güçleri olmadığından karanlık bir gecede küffar kaleyi bırakıp tüm çoluk çocuklarıyla kaçarlarken bütün gaziler kâfirlerin artlarına düşerek bütün kâfirleri zincire bağlı esir edip bu kadar ganimet mallarıyla doyumluklar aldıklarında Gazi Balı Bey padişah fermanıyla bu Rodnik Kalesi'ni yer yer harap eder. Hâlâ nice yerinde duvarları yıkık durur ve içinde mamur ev olmadığından dizdarı ve hisar eri yoktur. Kış günlerinde içinde çobanlar kalır.

Rodnik varoşunun şeklini bildirir: Anılan kalenin yalçın kayasının batı tarafında cehennem çukuru gibi geniş bir dere içinde bağlı ve bahçeli yerde tamamı 7 Müslim ve kefere mahalleleridir. Ve 800 adet tahta şindire örtülü tek katlı ve iki katlı ufak tefek evleri vardır.

Hepsi 11 adet mihraptır. (—) (—) camii (—) (—) ve camii (—) (—). Geri kalanı mahalle mescitleridir. Bir medresesi var ve hepsi 3 adet sıbyan mektebi var, 1 adet bir basık hamamı var, ama suyu hoştur. Ve 80 kadar ufak tefek dükkânları var ama bedesteni yoktur.

Bütün halkı Poturca konuşup çuka esvaplar giyip kopçalı serhatli çakşırlar, kubadî pabuçlar ve çuka kalpaklar giyer bir alay tüccar adamlardır. Sırp, Bulgar ve Boşnak reayaları gayet zengin, rençper ve iş-bilir reayaları var. Hatta keferelerinin avratları ve kızlarının bir tuhaf çeşit örülü saçları vardır. Kızlarının hepsi başı örülü saçlı gezerler. Saç örgüleri ve takkeleri üzerine çeşit çeşit gümüşler, babka ve akçeler dizerler, bir tuhaf esvaplı, fistanlı ve başları örgülü reaya karılarıdır.

Bu kasaba, kalenin dağı altında olduğundan kalenin dağı Bîsütun Dağı gibi bu şehrin doğu tarafında şehre eğimli olduğundan bu şehre tam 6 ay güneş dokunmaz, ama uzun günde biraz güneş dokunup yine ikindiden sonra güneş dokunmaz bir garip zemine kurulmuş acayip kasabadır.

Kısacası cehennem çukuru gibi bir yerdir. Havası da gayet ağırdır. Ancak bu kasabanın doğusu tarafındaki kale kayası dibinde nice yüz yerden âbıhayat buz parçası gibi suları akıp su değirmenlerini döndürür Kevser sularıdır ki Temmuz ayında bu berrak sulardan üç yudum huzur ile [mük. 137a] içilmez. Tâ bu derece soğuk suları var ki iki adam bir toklu kuzuyu yemeye kâdir olur. Bu sindirimi hızlandırıcı saf suları içmekle bu kasaba halkı sağlıklıdırlar, yoksa havası ağırdır. Halkı gayet halim, selim, oğuz, garip dostu ve sofra sahibi adamlardır.