Salanta (Salonta)

Seyahatnâme’de Salanta (Salonta)

Daha önce kefere yapısı bir küçücük varoş imiş. Pertev Paşa Göle Kalesi'ni fethettikten sonra bu Salanta Kalesi'ni genişletir. Zamanın geçmesiyle bazı yerleri yıkılır.

Allah'ın hikmeti (—) tarihinde Budin Veziri Nasuh Paşazâde Hüseyin Paşa bu Salanta Kalesi altında Orta Macar, Kurs Macarı, Erdel Macarı, Seykel Macarı ve Hayduşak Macarlarıyla büyük cenk edip üçüncü günkü çenginde Hüseyin Paşa Budin askeriyle ve gayri askerlerle yıkılıp 70 bin adam şehitlik şerbetini içince Hüseyin Paşa hemen ancak iç ağalarıyla kalıp firar eder. Hâlâ bu Salanta Ovası'nda bütün şehitlerin pak cesetleri iki yerde hunka (tepe) yığılıp ziyaretgâhtır.

Bu kadar gazi mücahitler ve iman ehli müminler şehit oluncaya dek 100.200 kâfir kılıçtan geçip pis leşleri 7 yerde yığılıdır. Zira bu serhadlerde kanundur ki bir savaş yerine bütün reaya toplanır, ister Müslüman, ister kâfir olsun dağlar gibi yığıp üzerlerine hunka toprak yığarlar, İslâm askeri ölüleri üzere [85a] yeşil tahtadan bir sırık üzere bayrak dikerler, kâfir leşleri hunkası üzerine ağaçtan haçlar dikerler. Mümin ve kâfirlerin mezarlarını işaretleri budur.

Hâlâ bütün serhadlerde Nasuh Paşazâde Hüseyin Paşa'nın Salanta Ovası'nda üç gün üç gece cenk edip 100 bin kâfiri kırıp sonunda kendisinin de bozguna uğradığı meşhurdur. O zamandan beri Salanta Kalesi yer yer yıkık yatıp varoşu gayet mamurdur.

Salanla Varoşu'nun anlatılması: Tamamı 2 bin haneli Eflâk ve Macar reayalı, 2 birov kâfiri hâkimli, 3 kiliseli, birkaç dükkânlı, sayısız bağlı bahçeli, Macar mahbûblu bakımlı ve süslü varoştur ki Göle Kalesi kulunun aklâmıdır.